<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[n'doo press]]></title><description><![CDATA[n’doo press is a reader-supported triannual publication that features essays on history and culture, written in Acoli.]]></description><link>https://ndoopress.com</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7Jbz!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23b2e024-733a-40b1-acf0-43db87b68f8a_500x500.png</url><title>n&apos;doo press</title><link>https://ndoopress.com</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Sat, 11 Apr 2026 05:34:01 GMT</lastBuildDate><atom:link href="https://ndoopress.com/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[n'doo press]]></copyright><language><![CDATA[en]]></language><webMaster><![CDATA[ndoo@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[ndoo@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Kémis Oyiki]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Kémis Oyiki]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[ndoo@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[ndoo@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Kémis Oyiki]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[The Haitian Revolution]]></title><description><![CDATA[Mwony&#8217;me bedo&#8217;agonya i&#8217;Ayiti]]></description><link>https://ndoopress.com/p/the-haitian-revolution</link><guid isPermaLink="false">https://ndoopress.com/p/the-haitian-revolution</guid><dc:creator><![CDATA[Kémis Oyiki]]></dc:creator><pubDate>Wed, 04 Feb 2026 22:14:55 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/12aa832f-4854-47fd-aeb6-4066d2dd69b6_3482x2321.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg" width="1456" height="1051" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/df484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1051,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:202624,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://ndoopress.com/i/178285485?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!lu_4!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf484408-fea5-400e-b32d-5dd286e62d55_1500x1083.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">The Battle of Ravine-&#224;-Couleuvres, Bettmann Archive/Getty Images</figcaption></figure></div><p></p><h4><strong>Bot&#8217;lo&#8217;kwan ma&#8217;i&#8217;cani ki me&#8217;anyim,</strong></h4><p>Pwoc&#8217;boti pi&#8217;kwanyo&#8217;caa mi&#8217;kwano lok&#8217;man. Ageno&#8217;ni i&#8217;nongo ni&#8217;kwanyo ma&#8217;dwong ki&#8217;iye. Acako&#8217;coyo coc&#8217;man, i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-abic, i&#8217;ngom p&#8217;M&#257;ori iwi (ma&#8217;o&#8217;bedo kaka), p&#8217;jo&#8217;Ng&#257;ti Wh&#257;tua &#332;r&#257;kei i&#8217;T&#257;maki Makaurau (Auckland), Aotearoa (New Zealand), i&#8217;dwe Cubalcel (dwe&#8217;me&#8217;apar&#8217;acel). Atyeko coyo&#8217;coc&#8217;ne i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-abic, I&#8217;lobo p&#8217;Naarm [Melbourne], Australia, i&#8217;dwe Orara (dwe&#8217;me&#8217;ariyo) I <a href="http://ndoopress.com/">ndoopress.com</a>.</p><p>Coc&#8217;eni o&#8217;bedo coc&#8217;me&#8217;ariyo i&#8217;kom&#8217;adek (2/3) ma&#8217;lok pi&#8217;jo'Ayiti. Ayiti&#8217;o&#8217;bedo kar&#8217;ma o&#8217;mako&#8217;ocol&#8217;ne doki&#8217;opii ka&#8217;tic&#8217;i&#8217;dic; o&#8217;weko&#8217;i&#8217;anyim, opii&#8217;ne&#8217;gi&#8217;ero mwony&#8217;madit pi&#8217;dic ma&#8217;gi&#8217;bedo&#8217;iye. I&#8217;coc&#8217;man, wa&#8217;donyo idi&#8217;lok me&#8217;dic ma&#8217;obi&#8217;ok doki'ero&#8217;mwony weki&#8217;wa&#8217;nyang kit&#8217;ma&#8217;lobo&#8217;ne obi&#8217;loke&#8217;doki lobo&#8217;p&#8217;del&#8217;col.</p><p></p>
      <p>
          <a href="https://ndoopress.com/p/the-haitian-revolution">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Haiti: Early History & Culture]]></title><description><![CDATA[Te'kwaro ki'bedo p'jo'Ayiti]]></description><link>https://ndoopress.com/p/haiti-early-history-and-culture</link><guid isPermaLink="false">https://ndoopress.com/p/haiti-early-history-and-culture</guid><dc:creator><![CDATA[Kémis Oyiki]]></dc:creator><pubDate>Sat, 08 Nov 2025 18:34:59 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/934d3aa3-dfb9-4219-88d4-cc69a1413076_4956x3717.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp" width="1100" height="733" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:733,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:55724,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/webp&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://ndoopress.com/i/165314216?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Y6z8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38c9d522-c690-4a36-8ef3-a96a5ec8e92d_1100x733.webp 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Drumming and dancing at a Vodou ceremony, photo by Michel Jean</figcaption></figure></div><h4><strong>Bot&#8217;lo&#8217;kwan ma&#8217;i&#8217;cani ki me&#8217;anyim,</strong></h4><p>Pwoc&#8217;boti pi&#8217;kwanyo&#8217;caa mi&#8217;kwano lok&#8217;man. Ageno&#8217;ni i&#8217;nongo ni&#8217;kwanyo ma&#8217;dwong ki&#8217;iye. Acako&#8217;coyo coc&#8217;man, i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-abic; I&#8217;lobo p&#8217;jo&#8217;Korea, i&#8217;Seoul, i&#8217;dwe Lucoto (dwe&#8217;me&#8217;abicel). Atyeko coyo&#8217;coc&#8217;ne i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-abic, I&#8217;ngom p&#8217;M&#257;ori iwi (ma&#8217;o&#8217;bedo kaka), p&#8217;jo&#8217;Ng&#257;ti Wh&#257;tua &#332;r&#257;kei i&#8217;T&#257;maki Makaurau (Auckland), Aotearoa (New Zealand), i&#8217;dwe Cubalcel (dwe&#8217;me&#8217;apar&#8217;acel) I: ndoopress.com.</p><p>Coc&#8217;eni o&#8217;bedo coc&#8217;me&#8217;acaki i&#8217;kom&#8217;adek (1/3) ma&#8217;lok i&#8217;kom&#8217;jo&#8217;Ayiti. Ayiti'o'bedo kar&#8217;ma, ka'wilobo&#8217;owinyo, i'nongo&#8217;bedo pi'oyeng'yeng ma'o'time'iye i'mwaka elip-ariyo ki'wiye-apar'ni. Ento, ka'wa&#8217;ngiyo'mot, wa&#8217;nongo'ni te&#8217;kware'gi pol&#8217;ma'pe'lare; en'o&#8217;weko i'coc'man, wa&#8217;donyo i&#8217;kwaro'gi me&#8217;acaki weki&#8217;wa&#8217;nyang ka&#8217;bedo&#8217;ne ki&#8217;jo&#8217;ne&#8212;gi&#8217;bedo&#8217;anga. </p>
      <p>
          <a href="https://ndoopress.com/p/haiti-early-history-and-culture">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Fatima and the University of al-Qarawiyyin]]></title><description><![CDATA[Fatima ki'gang'kwan me&#8217;al-Qarawiyyin]]></description><link>https://ndoopress.com/p/fatima-and-the-university-of-al-qarawiyyin</link><guid isPermaLink="false">https://ndoopress.com/p/fatima-and-the-university-of-al-qarawiyyin</guid><dc:creator><![CDATA[Kémis Oyiki]]></dc:creator><pubDate>Sun, 01 Jun 2025 21:40:13 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/16ef5fed-e82c-49eb-9bbc-368accd8c3a3_4956x3717.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg" width="1000" height="1000" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/dd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1000,&quot;width&quot;:1000,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:562028,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://ndoopress.com/i/152077981?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q9es!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd560788-097f-45c5-a228-fba7b0405d2e_1000x1000.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Fatima bint Muhammad al-Fihriya al-Qurashiyya</figcaption></figure></div><p></p><h4>Bot&#8217;lo&#8217;kwan ma&#8217;i&#8217;cani ki me&#8217;anyim,</h4><p>Pwoc&#8217;boti pi&#8217;kwanyo&#8217;caa mi&#8217;kwano lok&#8217;man. Ageno&#8217;ni i&#8217;nongo ni&#8217;kwanyo ma&#8217;dwong ki&#8217;iye. Acako&#8217;coyo coc&#8217;man, i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-angwen; I&#8217;ngom p&#8217;Gadigal, i&#8217;Eora [Sydney], Australia, i&#8217;dwe Cubalcel (dwe&#8217;me&#8217;apar&#8217;acel). Atyeko coyo&#8217;coc&#8217;ne i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-abic, I&#8217;lobo p&#8217;jo&#8217;Korea, i&#8217;Seoul, i&#8217;dwe Lucoto (dwe&#8217;me&#8217;abicel) I: ndoopress.com.</p><p>Coc&#8217;eni o&#8217;bedo coc&#8217;me&#8217;adek i&#8217;kom&#8217;adek (3/3) ma&#8217;lok i&#8217;kom&#8217;jo&#8217;Morocco. I&#8217;coc me&#8217;acaki agudo&#8217;lok ma&#8217;dok i&#8217;kom gang&#8217;gwan me&#8217;acaki i&#8217;Fez'ni. Ento, abedo&#8217;ka tamo&#8217;tam idi&#8217;lok&#8217;ne; a&#8217;nongo&#8217;ni lok&#8217;me gang&#8217;kwan me&#8217;acaki&#8217;ni pire&#8217;tek&#8217;me&#8217;yaro di&#8217;lok&#8217;ne, en&#8217;o&#8217;weko tin&#8217;wa'ok i'nyik'lok'ne. Coc&#8217;man tye&#8217;coc me&#8217;agiki ma&#8217;dok i&#8217;kom&#8217;Morocco. &#127474;&#127462;</p><div><hr></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://ndoopress.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://ndoopress.com/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><p>Kar&#8217;ma gi&#8217;lwongo&#8217;ni Fez o'cake i&#8217;mwoka miya-abiro ki'pyer-aboro-wiye-abongwen (789 CE); la'coo ma'o'nongo kar'ne gi'lwongo'ni Idris II (me'ariyo); ngat&#8217;ma'o'bedo la&#8217;ker p&#8217;lakwat ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni Muhammad &#65010; &#65018;. I'kare'me'dongo'lobo, Fez, obi'bedo dok'dyere ma'lo&#8217;mak'cik ki'lo'lega bino'iye ki'kar&#8217;mapat'pat idi&#8217;Maghreb (i&#8217;kumalo me&#8217;acam i&#8217;Africa; tenge&#8217;p&#8217;Arab). Bene, I'kare'mane, i'nongo lo'kwan, lo'cat, ki'lo&#8217;dor'caal ki&#8217;tum'me'kar ma'gi'lwongo'ni Mediterranean ka'gure&#8217;iye.</p><p>Ma'ok'mwoka miya'aboro (9th century), ka'bedo'gi ariyo'ni&#8212;<em>&#8216;Adwat al-Andalus</em> ki<em>&#8216;Adwat al-Qarawiyyin</em>&#8212;obi&#8217;nyute'doki dyere'ma'ribo kaka&#8217;i&#8217;yoo ma'guro yub'p&#8217;jo&#8217;<em>Andalus, </em>bedo'p'jo&#8217;Imashaghen, ki'kwan'p'Arab. I&#8217;dyere me&#8217;gur&#8217;man, cungo'gang&#8217;kwan ma'gi'lwongo'ni University me&#8217;al-Qarawiyyin, gang'kwan ma'yub&#8217;ne twero'turo'ngec ma'wa&#8217;tamo&#8217;ni wa'ngeyo pi'kwan&#8217;ma'con ki'twero'p'mon i'kare'ma&#8217;con&#8212;ma'rye'i'lok ma'dok i'kom'kwan.</p><p>Coc'man neno'cake ki'dongo'p'gang'kwan ma'gi'lwongo'ni al-Qarawiyyin i&#8217;yoo ma&#8217;pat'pat ma'romo&#8217;adek. I'acaki, wa'neno&#8217;lok ma'dok i'kom'ngat ma'o'yabo gang&#8217;kwan&#8217;ne, Fatima, i'mwoka miya'aboro (9th Century), ka'wa'donyo'i&#8217;lok ma'dok&#8217;i&#8217;kom&#8217;pwony&#8217;ne ma'o'ribo lo'lega'Cilam kar'acel ki'kit&#8217;kwan ma'tiro&#8217;ki'cako lok'me'kwan i'Europe, wa'bi'tyego ki&#8217;neno kit'ma gang'kwan&#8217;ne obi'loco'kwan ki'jami'ma lo'pwonyo wa'i'kare&#8217;ma'cani. </p><p></p><p>Gang'kwan p&#8217;Fatima al-Fihri ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni <em>University me&#8217;al-Qarawiyyin&#8217;</em>ni, caake'ne i&#8217;mwoka miya-aboro-ki&#8217;pyer-abic-wiye-abongen (859 CE), obi'rwate&#8217;ki nya&#8217;ki&#8217;loce ma'dok kom&#8217;cik, ryeko, ki'bedo p'dano'me tum&#8217;ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni Maghreb i'kumalo'me acam'i'Afrika; ma&#8217;rye i'Fez. Fatima o&#8217;bedo&#8217;Cilam ma'gang'kwaro&#8217;ne tye'i'Tunisia. Lonyo'ne&#8217;kono, ma'mokene obi'cweyo ki'gang'kwan me'dongo'ngec p&#8217;kaka i'kare'me'anyim&#8217;ni, o&#8217;bedo&#8217;lonyo ma&#8217;wone&#8212;la'coo ma'o&#8217;bedo'doki la'caat'madit&#8212;o&#8217;weko'bote ki&#8217;la&#8217;mine i'nge'too'ne. O'nongo I&#8217;tam&#8217;ne, o&#8217;mito&#8217;tic'ki'lim'ne i'lok&#8217;ma&#8217;dok i'kom'gero'ot'lega; ento, o&#8217;neno'ni pire'tek me'yubo'kar&#8217;mo ma'guro'lo'kwan ki'lo'ryeko kar'acel'i'gang'gi ma'tye'ka dongo'oyot'oyot'ni.</p><p></p><p>Geto'ot'lega-gang'kwan ma'Fatima o'geto'ni, o'bedo'pi cungo'ne ma'o'cungo i'lok&#8217;me'lega. Ka'wa'kwano coc'ma&#8217;Abi Zar o'coyo&#8217;i'mwoka elip-apar-ariyo (13th-century), i&#8217;kitabu ma'gi'lwongo'ni Al-Anis Al-Mutrib, wa'neno'ni Fatima o'kwange&#8217;ni, &#8220;en'pe'e'camo'cam wang'ma&#8217;ka&#8217;geto ot'lega-gang'kwan&#8217;ne obi'tum.&#8221; Geto&#8217;ne o'lube&#8217;ki geto'ma'dongo me'i&#8217;kare'ca; nyim&#8217;ot'gi&#8217;yaabo ma'lac'weki dano'o'gure'iye, ngom'ne'nongo o&#8217;ngweko'ki'cemente ma'o'pilo'oo ma'pwot, ki'wii'ot&#8217;mabor me'lwongo'dano ka'caa&#8217;me lega&#8217;o&#8217;romo. Geto'ne&#8217;bene o&#8217;bedo'ki ot'kwan (ma'gwoko'kitabu), pwony, ki'ka&#8217;bedo'bot lo&#8217;tino'kwan. Ot'kwan'ne o'gwoko kitab'ne kato'elip (&gt;1000), ma'dok'i'kom&#8217;lega wa'i'jami ma'nyuto'ngec me'kwano'la&#8217;tyer&#8217;gi.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg" width="1456" height="971" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:971,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:712139,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-Rn!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F284b3902-cd12-4c19-91d8-76932dba7666_2121x1414.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">The University of al-Qarawiyyin is the first degree-awarding educational institution in the world. (iStock Photo)</figcaption></figure></div><p>Fatima al-Fihri, obi'gak doki'nying ma'dano coyo'piny doki'ngat'ma o&#8217;cako&#8217;gang'kwan. Nying&#8217;ne&#8217;mo ma&#8217;gi&#8217;lwongo&#8217;en kwede&#8217;o&#8217;bedo: &#8220;Min&#8217;Awobe.&#8221; O'nywalo&#8217;Fatima i'gang'p'lo'cat ma'o&#8217;lony i'Tunisia; i'kare'ma a'kala'kala o&#8217;bedo'tye i'kin rwot'ker me&#8217;Abbasid, lo'nyodo'p'Fatima gi'dak'i&#8217;Fez, Morocco. La&#8217;min&#8217;Fatima, Mariam, o&#8217;bedo'ki'tam me'tic'ki&#8217;cente&#8217;ne i&#8217;yoo&#8217;ma&#8217;dok i'kom&#8217;yubo ot'lega, en&#8217;bene ki'cene&#8217;ne, obi'yubo ot'lega'ne ma'o'bi&#8217;lwongo&#8217;ni Al-Andalus Mosque. Ento&#8217;la'mine, Fatima, tam'ne obi'bedo dit'o'loyo p'Mariam, en&#8217;o&#8217;mito kar&#8217;mo ma&#8217;pe'bi'bedo doki&#8217;ot'lega'kiken&#8212;o'mito kar'ma'bi'guro'dani i&#8217;kwan-ki&#8217;lega.</p><p>Tam'p'li&#8217;mego&#8217;ariyo'ni, obi'tum'i'mwoka miya'aboro-ki&#8217;pyer-abic-wiye-abongwen (859 CE), nying&#8217;kar&#8217;ne gi'lwongo'ni ga'gure'me&#8217;Al-Qarawiyyin onyo&#8217;Al-Qarawiyyin <em>complex</em>, nying'ma&#8217;lubo ki'gang'kwaro'gi i&#8217;Kairouan i&#8217;kar&#8217;p&#8217;lonyodo&#8217;gi i&#8217;Tunisia. Fatima, o'mito&#8217;ni kar'lega'ne pe'o&#8217;bedi'calo kar'lega'mo&#8217;kene'gi; itam'ne, kit&#8217;ma'o'coyo'kwede i&#8217;mwoka elip-apar-ariyo'ni (13th-century) i'kitab'p&#8217;Ibn Abi Zar, ma'nyinge <em>Al-Anis Al-Mutrib</em>, o'mito yubo&#8217;kar&#8217;ma, &#8220;ngec'nongo&#8217;ne yot&#8217;caalo nongo'pii.&#8221; Gang'kwan ma&#8217;o'pore&#8217;ki al-Qarawiyyin caalo&#8217;Nalanda University i'<em>India</em> ma'ponyo'lega p'jo'Buddhist; kadi'ka'pore, pat'ne&#8217;pwodi&#8217;tye&#8212;ma&#8217;loyo'o'bedo jami'ma&#8217;lo&#8217;pwonyo&#8217;iye. I'gang'kwan p'Fatima, al-Qarawiyyin, dano'kwano jami'ma'dok i'kom'lega (Cilam), kwano'la&#8217;tyer, pim&#8217;p'dakta, ki'la'met.</p><p>Kar&#8217;ma'Fatima&#8217;o'yabo gang'kwan&#8217;iye gi&#8217;lwongo&#8217;ni Fez, kar'mane'dano ma'pol o&#8217;coyo&#8217;pire; ka&#8217;i'kwano coc&#8217;p'Arab; i'nongo'i'ye, ka&#8217;i'kwano coc&#8217;p'lo&#8217;loka; i'nongo'iye&#8217;bene. Mane'ni&#8217;nyuto jol'ma&#8217;Fez gi&#8217;jolo'ki'lo'wot ki'lo&#8217;kwan ki'kar'mapat&#8217;pat ma&#8217;gi&#8217;bino&#8217;ki&#8217;iye'duc. Lo'nen'piny ma'dongo i'lobo'p'Arab caalo&#8217;Al-Bakri (i'mwoka elip'apar; 11th Century) o'pako'teko ma'jo'Fez gi'geto'ki'ot ki'oc'gi&#8212;<em>Bab Mahrouk</em> ki&#8217;<em>Bab Guissa</em>&#8212;ma'gwoko'ngec ki'ryeko'gi. Lo'wot me&#8217;lobo'p'munu, caalo&#8217;Leo Africanus&#8217;bene o&#8217;pako'cuuk'gi; ni'cuuk'ne &#8220;o'pong'ki&#8217;bongi ki'cam'ma&#8217;ngwece&#8217;kurr.&#8221; </p><p>Al-Qarawiyyin obi'loke'doki kar'ma'guro jami&#8217;magi ki'mokene ma'beco'duc i'kar'acel. I'mwoka elip-ariyo ki&#8217;wiye-apar-abicel (2016), la&#8217;geto me'Morocco ma'nyinge&#8217;Aziza Chaouni obi&#8217;roco ot&#8217;kwan&#8217;ne kit'ma'yam tye'kwede. I'cani, ot&#8217;kwan'ne gwoko'kitabu ma'kato elip'angwen (&gt;4000), i'kin'kitabu&#8217;ne i'nongo me'lega p'Cilam (Quran) ma&#8217;o&#8217;coyo'i'del p'kinaga i&#8217;mwoka miya&#8217;aboro (9th-century) ki'coc'p&#8217;Ibn Khaldun, <em>Muqaddimah. </em>Jami&#8217;magi pe'o&#8217;bedo me'kwaro&#8217;kiken; nyuto&#8217;kit'ma ka&#8217;bedo ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni Fez o&#8217;gwoko&#8217;ngec i'kare'ma'lobo&#8217;p'munu o'nongo'tye i'col'piny.</p><p>Gang'kwan me&#8217;al-Qarawiyyin pire&#8217;pe'tek i'lok ma&#8217;dok i'kom&#8217;kwan&#8217;kiken, <em>waqf</em>,  mic&#8217;me ribo&#8217;cing&#8217;i&#8217;lok ma&#8217;dok&#8217;i&#8217;kom culo&#8217;kwan ma'o&#8217;loco kit'ma&#8217;cul ma'luculo gang'kwan&#8217;kwede ma&#8217;gang'kwan caalo&#8217;Oxford obi'lubo'bene, en'o'caake i'&#8217;al-Qarawiyyin. I'kom'mane, gang'kwan&#8217;p'Fatima obi'loke'doki kar'me'pwonyo ki'donyo'i'lok ma'dok&#8217;i'kom bedo&#8217;ki'kar'acel ki'kaki mapat&#8217;pat. Wod'Judeyo ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni Maimonides o'kwano i'gang'kwan'ne; inget'lo'kwan me&#8217;Cilam ki&#8217;Pope Sylvester II &#8211; ma'inge&#8217;kwan'ne i'Fez, obi'kelo met'p'jo'Arab ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni (Arabic Numerals) idi'Europe.</p><p>I'caani, dongo'lobo tye'ka'mede o'yot'o'yot ma'jo'Fez tye'ka'neno ka'ngec'ma'con tye'ka'rweny ki'wang'gi. Diro'ki'teko p&#8217;al-Qarawiyyin twero'bedo'dok la'por'me&#8217;nyuto kit'me'wa&#8217;twero gwoko&#8217;ngec ma&#8217;con&#8217;kadi&#8217;ka dongo&#8217;lobo&#8217;tye ka&#8217;bino. I&#8217;Morocco, gang'kwan'mane tye&#8217;i'cing ngat'ma'nene lok'ma'dok i'kom'kwan (Morocco&#8217;s Ministry of Education); ma'pwonyo lok'ma'dok i'kom'lega'Cilam ki'Arab. I'kom&#8217;mane'bene, jo&#8217;UNESCO ki&#8217;Guinness World Records gi'coyo&#8217;kar'ne doki&#8217;gang'kwan ma'orii'ka'tic o'loyo&#8217;mo kiken&#8217;i'wilobo bene&#8217;ogwoko&#8217;doki kar'ma'pire'tek.</p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://ndoopress.com/p/fatima-and-the-university-of-al-qarawiyyin?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Thanks for reading n'doo press! This post is public, so feel free to share it.</p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://ndoopress.com/p/fatima-and-the-university-of-al-qarawiyyin?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://ndoopress.com/p/fatima-and-the-university-of-al-qarawiyyin?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><p></p><p>Kom'gang'gi, Fez'ni, la'coo ma'nyenge Idris me&#8217;ariyo'ni (Idris II) o&#8217;yabo i'mwoka miya-abiro-ki&#8217;pyer-aboro-wiye-abongwen (789 CE). O'yabo pyen&#8217;ngom'ne o&#8217;bedo dyere'ma twere'guro&#8217;jo'me ku'piny (sub-Saharan) me'Afrika, lobo'p'Arab (Cilam), ki&#8217;naam ma'gi'lwongo'ni Mediterranean&#8217;ni&#8217;duc. I'mwoka ma'romo miya'aboro (9th century), Fez obi'bedo'doki kar'ma&#8217;Idris o&#8217;tamo&#8217;ni bi&#8217;bedo&#8217;kar'ma guro'dano; adar&#8217;o&#8217;guro kaka'mapat'pat ki&#8217;Tunisa, Andalusia, ki'kar'ma'pol. Gur'magi ma'kaki mapat'pat o'nen&#8217;ni twero'guro i'Fez'ni, o'wake'kar'ne obi'nyute'rirye doki&#8217;kar ma&#8217;bi'twero guro'ngec mapat'pat. </p><p>Kwec'gi, gi&#8217;lwongo&#8217;ni <em>Adwat al-Andalus </em>(cwec&#8217;p'jo Andalus), <em>Adwat al-Qarawiyyin </em>(cwec'p'jo Qarawiyyin). Kar'bedo'ki cwec'magi o'guro bedo'p'kaki mapat'pat idi'Fez, caalo Arab, Imazighen, ki'jo&#8217;Andalus. En'i'kar'bedo&#8217;man ma'guro kaki'mapat'pat&#8217;gi, Fatima o'caake&#8217;ki tam'me&#8217;geto ot'lega ma'i'anyim bi&#8217;loke'doki gang'kwan ma'rii'ka guro'lo&#8217;tini'kwan ma'loyo'i'wilobo&#8217;duc&#8217;ni.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg" width="1456" height="971" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:971,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:584886,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!I6r0!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb1f94190-90d9-410f-b2c9-d7fad25b8a56_2121x1414.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">A photo shows details of the mosque at the University of al-Qarawiyyin, Fez, Morocco. (iStock Photo)</figcaption></figure></div><p>Pwony'ma'lotini kwan'ma'por ki'gang'kwan&#8217;mane kato'ki'iye kodo'ne&#8217;tero'kare pyen'jami'ma'beco'ne pol'atar; me'nyango'ne pire'tek'me ngiyo&#8217;kor'gi ki&#8217;kit'ma lo&#8217;tini'kwan'ne gi'bi'mako tic'gi'ma'cwing'gi'oyero. Lapor'ne en'obedo: </p><ul><li><p>Ibn Khaldun (1332- 1406), laco'ma'pol'lo'kwan neno'doki won'kwan ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni <em>sociology</em> ki&#8217;<em>historiography</em>. O&#8217;kwano i&#8217;al-Qarawiyyin ma'pwod'bong o&#8217;caki'coyo'kitabu&#8217;ne ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni <em>Muqaddimah</em>, coc'ma'nyuto cake'ki'tur me'dongo'lobo ki'lok'ma'dok i'kom'kit'me'bedo kar'acel'i'kin'kaki (<em>asabiyyah</em>)&#8212;jami'ma'wa'i'caani pire'tek. Coc&#8217;ki'tam'ne obi'yabo'wang lo&#8217;coc&#8217;caalo Vico and Toynbee.</p></li><li><p>Ibn Rushd (Averroes, 1126&#8211;1198) kono&#8217;o&#8217;ribo ngec'p'munu ki'p&#8217;Cilam&#8217;kar'acel i'kom&#8217;pwony p'la&#8217;coo'ma gi'lwongo'ni Aristotle. Cungo'ne ma&#8217;o'cungo ma'tek i'kom'gwoko pwony'p'Aristotle&#8217;man; ma'o'nongo Al-Ghazali tye&#8217;ka'turo'ne, o&#8217;keto'en doki&#8217;ngat'ma'o'maro i'kare'gi'ma&#8217;con idi'Europe, i&#8217;nongo'kwede coc'ma'en o'kobo'obi'bedo jami'ma'lo'pwonyo i'cake me'gang'kwan idi&#8217;Europe.</p></li></ul><p>Ot'kwan'me al-Qarawiyyin gwoko'kitabu'ma'kato elip'angwen (&gt;4000), i'kom'kitabu'ne wa'twero'nongo Koran me'i&#8217;mwoka miya'aboro (9th Century) ki'coc'p'Ibn Khaldun ma&#8217;o'coyo ki'cinge ma'gi'lwongo'ni <em>Muqaddimah</em>; coc&#8217;ma'pwonyo lotini'kwan ki&#8217;wilobo'duc. Cok&#8217;cok'eni, i'mwoka elip-ariyo ki'apar-abicel (2016), mego&#8217;ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni Aziza Chaouni obi'nongo yoo'me'roco coc'gi ki'ot'kwan&#8217;ne kit'ma'o'nongo'tye kwede &#8216;i'kare&#8217;ma'con. </p><p></p><p>Yot'bot&#8217;wa me'tamo'ni pyen&#8217;al&#8217;Qarawiyyin o&#8217;bedo'gang'kwan, pol'jami'ne ma'beco en'o'bedo&#8217;jami ma'dok'i&#8217;kom&#8217;kwan kiken, ento, ka'wa'ngiyo&#8217;mot wa'twero&#8217;neno'ni pwony&#8217;me&#8217;al-Qarawiyyin o'loco'di Fez, lobo&#8217;me'Morocco, ki&#8217;lobo'p'Cilam&#8217;duc. Fez'o'bedo'kar ma'o'guro'kaka ki'dano ki'kar'mapat&#8217;pat o'weko'i'mwoka elip&#8217;apar-abongwen ki'pyer-aboro-wiye-acel (1981) ka'bedo'ne UNESCO o'keto&#8217;doki&#8217;kar'ma'myero&#8217;o&#8217;gwoki.</p><p>Kit'ma'nin wa&#8217;neno&#8217;ni gang'kwan'ni adar'o'guro lo&#8217;tino'kwan ki'kar&#8217;mapat'pat; pire'tek bene'me'ngeyo'ni gang'kwan'ne o'kelo'lo'lega ki'kar'ma'pat'pat bene, mokene&#8217;pe'lego lega'Cilam. Lapor'ne'en o'bedo'la'Judeyo ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni Maimonides ma'o'lego kar'acel'acel i'kom'o'megi'ne me'Cilam. I'kom'mane'bene la'dini me'lega p'Kristayo ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni Pope Sylvester me&#8217;ariyo (II) ma'o'tyego kwan'ne&#8217;i'Fez, o'kelo'kwan met (lamet; <em>numerals</em>) ma&#8217;kom'cani wa&#8217;tiyo&#8217;kwede, idi'Europe. Ribe'magi i'nongo&#8217;o'coyo i&#8217;kitab'caalo <em>Jani Zahrat Al-As </em>p'Al-Jaznai&#8217;ni ki&#8217;coc p'Roger Le Tourneau ma'nyuto'kit ma'gang'kwan'ni o'guro'lo'lega ki'dano ki'kar'mapat'pat.  </p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://ndoopress.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://ndoopress.com/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><p>I'kare'ma'French gi&#8217;temo'diyo'kwan'gi p'munu, al-Qarawiyyin o'kwero, ento'gi'mede ki'yer'dongo'lobo i'yoo'ma'bino kwede'mapat.  I&#8217;mwoka&#8217;elip-apar-abongwen ki'pyer-abicel-wiye-adek (1963), gi'ribe'ki'dul'kwan me'Morocco; gi'mede ki'miyo&#8217;pwony ma'dok'i'kom cik'me'Cilam, lep'Araab, ki'jami'ma'dok i'kom <em>science</em>'gi. Gang'kwan&#8217;ni o&#8217;cungo&#8217;pi'kony ma'dano&#8217;miyo (<em>waqf</em>), ka'i'ngiyo&#8217;mot, gang'kwan ma'o'rii&#8217;i'lobo caalo'Oxford ki'Cambridge&#8217;gi, i&#8217;neno&#8217;rii&#8217;ne en'o'bedo i'yoo'acel&#8217;acel me&#8217;miyo'kony kit&#8217;ma&#8217;gi&#8217;pwonyo ki&#8217;al-Qarawiyyin&#8217;ni. </p><p>Al-Qarawiyyin nyuto'bot&#8217;wa teko&#8217;ma'dok i'kom&#8217;kwan ki'kit'ma kwan&#8217;loco ki'ribo'dano kar&#8217;acel ki'wi'lobo'duc. I'kom'gur ki&#8217;gwoko&#8217;ngec ma&#8217;con&#8217;ma&#8217;pire&#8217;tek al-Qarawiyyin'bene obi'kelo dongo'lobo i&#8217;lobo'Cilam ki'Europe. Yer'ma wi'lobo oyer&#8217;ni tye'doki kar'ma'myero ogwoki (UNESCO) ki&#8217;gang'kwan ma'o'rii&#8217;i&#8217;wilobo o'loyo'mo&#8217;kiken (Guinness World Records); nyuto&#8217;ni&#8217;ngec o'bedo'jami ma'ngat mo'kiken ki&#8217;wilobo'yengo pe'koyo'del'komi, lega'ni, onyo'kar ma'i'bino ki'iye. </p><p></p><p>I&#8217;agiki, al-Qarawiyyin o'cungo'doki gang'kwan ma'nyuto'mara ma'wilobo o'maro'ki'kwan; ki&#8217;yenyo&#8217;ngec ma'cwiny'gi o&#8217;cwayo'gin'iye. Bene'nyuto kit'ma I&#8217;mwoka miya'aboro-ki&#8217;pyer-abic-wiye-abongen (859 CE),  pi&#8217;tela'p'Fatima, gang'me Fez'obi&#8217;guro'dano ki&#8217;kar'bedo'mapol. Pwony ma'o'pwonyo'iye, obi'bedo doki'pwony me'apora i'lok'ma'dok i'kom'jiri me'Cilam. I'kom'mane'bene, gwok'ma'gi'gwoko ki'pwony ma'con obi'yabo&#8217;yoo bot'muni ka&#8217;nongo&#8217;ngec i'kare'gi me'<em>Renaissance </em>(yabo'wang).    </p><p>Cako'gang&#8217;kwan me&#8217;al-Qarawiyyin o'nyuto'rirye&#8217;ni Fatima&#8217;o'bedo ngat'ma&#8217;tamo pi'jami&#8217;me&#8217;anyim; pe'pi'en'kiken, ento'pi'kaka wa'dano'ma&#8217;nyen ma'bino'i'gang&#8217;gi me'Fez; i'nongo neno'ne ma'o&#8217;neno&#8217;jami me'anyim&#8217;o'weko kar'bedo'gi obi'guro lotini&#8217;kwan ki'kaki'mapat'pat. </p><p>Coc'mane'ni o'bedo coc'me'agiki i'lok'madok'i'kom jo'Morocco. Ageno'ni wa'ribe'i'kar ma'nyen i'coc'me'anyim. </p><p>Apwoyo,</p><p>K&#233;mis Oyiki, wod&#8217;Iwire ki&#8217;okeyo me&#8217;Magwi.</p><p></p><div><hr></div><p><em>n&#8217;doo press, a reader-supported triannual publication for Acoli readers, offers original essays to both free and paid subscribers. Focused on history and culture, n&#8217;doo press publishes content in Acoli, helping promote and preserve the Acoli language globally.</em></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[The Moors: Heritage and Impact]]></title><description><![CDATA[Acaki ki'bedo p'Moors i'Spain]]></description><link>https://ndoopress.com/p/the-moors-heritage-and-impact</link><guid isPermaLink="false">https://ndoopress.com/p/the-moors-heritage-and-impact</guid><dc:creator><![CDATA[Kémis Oyiki]]></dc:creator><pubDate>Sat, 25 Jan 2025 19:01:50 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b1e32e8d-d2aa-49b0-90b9-ff88d86f7484_4959x3719.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg" width="1280" height="720" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/bd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:720,&quot;width&quot;:1280,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:491083,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a_Vd!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbd344149-50de-4fff-8448-6b5b94b5b523_1280x720.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption"><em>Portrait of an African Man</em> ( <em>c</em>1525-30), by Jan Jansz Mostaert. Photo courtesy of the Rijksmuseum, Amsterdam</figcaption></figure></div><p></p><h4>Bot&#8217;lokwan ma&#8217;i&#8217;cani ki me&#8217;anyim,</h4><p>Pwoc&#8217;boti pi&#8217;kwanyo&#8217;caa mi&#8217;kwano lok&#8217;man. Ageno&#8217;ni i&#8217;nongo ni&#8217;kwanyo ma&#8217;dwong ki'iye. Acako&#8217;coyo coc&#8217;man, i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-angwen, I&#8217;lobo p&#8217;Whadjuk Noongar [Perth], Australia, i&#8217;dwe Lutyek (dwe&#8217;me&#8217;abongwen). Atyeko coyo'coc&#8217;ne i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-abic, I&#8217;lobo p&#8217;Meaanjin [Brisbane], Australia, i&#8217;dwe Lukwang (dwe&#8217;me&#8217;acel) I ndoopress.com.</p><p>Coc&#8217;man'tye coc&#8217;me&#8217;ariyo i&#8217;kom&#8217;adek (2/3) ma&#8217;dok i&#8217;kom&#8217;Morocco. Coc&#8217;mane&#8217;ni neno&#8217;lok ma&#8217;dok i&#8217;kom dano&#8217;ma&#8217;gi&#8217;lwongo&#8217;ni Moors'ni. Jo&#8217;Moors gi&#8217;woto'i'kar ma'pol; ento, i&#8217;coc&#8217;man wa&#8217;neno&#8217;wot'gi ki&#8217;tela&#8217;gi i&#8217;kar&#8217;ma&#8217;gi&#8217;lwongo&#8217;ni Iberian Peninsula.</p>
      <p>
          <a href="https://ndoopress.com/p/the-moors-heritage-and-impact">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Morocco: Cultural & Historical Analysis]]></title><description><![CDATA[Teko'ki'bedo i'Morocco]]></description><link>https://ndoopress.com/p/morocco-cultural-and-historical-analysis</link><guid isPermaLink="false">https://ndoopress.com/p/morocco-cultural-and-historical-analysis</guid><dc:creator><![CDATA[Kémis Oyiki]]></dc:creator><pubDate>Mon, 30 Sep 2024 00:03:19 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/50172314-d3aa-4c17-92a8-aad43a4d79d1_4959x3719.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg" width="1456" height="971" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:971,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:9703159,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FZj8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c5355d-cf23-4395-bd0f-9c03c38a7070_5472x3648.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">The sound of the south - Tinghir Morocco by Brahim FARAJI. Retrieved from Wikipedia.</figcaption></figure></div><h4><strong>Bot&#8217;lokwan ma&#8217;i&#8217;cani ki me&#8217;anyim,</strong></h4><p>Pwoc&#8217;boti pi&#8217;kwanyo&#8217;caa mi&#8217;kwano lok&#8217;man. Ageno&#8217;ni i&#8217;nongo ni&#8217;kwanyo ma&#8217;dwong ki&#8217;iye. Acako&#8217;coyo coc&#8217;man, i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-angwen, I&#8217;lobo p&#8217;Meaanjin [Brisbane], Australia, i&#8217;dwe Omaruk (dwe&#8217;me&#8217;angwen). Atyeko coyo&#8217;coc&#8217;ne i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-angwen, I&#8217;ngom p&#8217;Whadjuk Noongar [Perth], Australia, i&#8217;dwe Lutyek (dwe'me&#8217;abongwen) I: <a href="http://ndoopress.com">ndoopress.com</a>.</p><p>Coc&#8217;man&#8217;obedo coc&#8217;me&#8217;acaki i&#8217;kom&#8217;adek (1/3) ma&#8217;lok pi&#8217;Morocco. Coc&#8217;mane&#8217;ni dok&#8217;i&#8217;kom te&#8217;kwaro ki&#8217;bedo i'Morocco.</p><div><hr></div>
      <p>
          <a href="https://ndoopress.com/p/morocco-cultural-and-historical-analysis">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Dogon of Mali: Creation and Cosmology]]></title><description><![CDATA[Acaki ki'Jogi p'Dogon]]></description><link>https://ndoopress.com/p/dogon-of-mali-creation-and-cosmology</link><guid isPermaLink="false">https://ndoopress.com/p/dogon-of-mali-creation-and-cosmology</guid><dc:creator><![CDATA[Kémis Oyiki]]></dc:creator><pubDate>Sat, 29 Jun 2024 00:08:07 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b78b6df8-72db-4701-8be8-c2902f44fc82_4956x3965.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg" width="1456" height="1020" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1020,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:232078,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MV7r!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F22c9a037-3e59-4f77-baac-f426127182e3_1925x1349.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Life Behind the Mask: The Dogon, retrieved from Magzter</figcaption></figure></div><h4><strong>Bot&#8217;lokwan ma&#8217;i&#8217;cani ki me&#8217;anyim,</strong></h4><p>Pwoc&#8217;boti pi&#8217;kwanyo&#8217;caa mi&#8217;kwano lok&#8217;man. Ageno&#8217;ni i&#8217;nongo ni&#8217;kwanyo ma&#8217;dwong ki&#8217;iye. Acako&#8217;coyo coc&#8217;man, i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-angwen, I&#8217;lobo p&#8217;Meaanjin [Brisbane], Australia, i&#8217;dwe Omaruk (dwe&#8217;me&#8217;angwen). Atyeko coyo&#8217;coc&#8217;ne i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-angwen, I&#8217;lobo p&#8217;Kaurna ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni Tarndanya [Adelaide], Australia, i&#8217;dwe Lucoto (dwe&#8217;me&#8217;abicel) I: ndoopress.com.</p><p>Coc&#8217;mane'ni o&#8217;bedo&#8217;coc me&#8217;adek&#8217;i&#8217;kom&#8217;adek (3/3) ma&#8217;lok pi&#8217;Mali. Lok'ne o'bedo pi'jo ma'gi'lwongo'ni Dogon. Jo'Dogon gi'nyango acaki&#8217;mi'polo&#8217;ki'lobo o&#8217;nongo dwan&#8217;wi&#8217;lobo pwodi'pe&#8217;o'rwate i'lok'ne.</p><div><hr></div><p>I&#8217;Dogon, cwec&#8217;p&#8217;lobo ki&#8217;dano o&#8217;caake i&#8217;turr ma&#8217;gilwongo&#8217;ni Bandiagara; turr&#8217;ne tye&#8217;i&#8217;kupiny mi&#8217;Mali ki&#8217;kumalo p&#8217;jo&#8217;Burkina Faso. Lacwec&#8217;gi gi&#8217;lowongo&#8217;ni, Amma. Amma, pe&#8217;caalo&#8217;Lacwec i&#8217;kar&#8217;mokene mani&#8217;tye ki&#8217;ryeko onyo&#8217;kero mi&#8217;timo onyo&#8217;yubo jami&#8217;duc labongo&#8217;baal. Amma baalo; en&#8217;ikom baal&#8217;ne, pwonyo&#8217;kit mi&#8217;cweyo lobo&#8217;i&#8217;anyim. I&#8217;Dogon, Amma o&#8217;bedo&#8217;Lacwec&#8217;gi mi&#8217;apora, en'nyuto kit&#8217;mi&#8217;kwor ki&#8217;bedo i&#8217;lobo.</p><p>Pire&#8217;tek&#8217;bene mi&#8217;waco'ni ngec&#8217;p&#8217;Dogon i&#8217;kom&#8217;Amma, lopim (<em>scientist</em>), gi&#8217;nongo&#8217;ni rom'aroma ki&#8217;ngec ma&#8217;gilwongo&#8217;ni &#8220;<em>the Big Bag Theory</em>,&#8221; ma'o'bedo ngec&#8217;ma&#8217;nyuto kit&#8217;ma&#8217;wilobo ki'jami'ducu o&#8217;caake&#8217;kwede. Ka&#8217;wa&#8217;ngiyo ngec&#8217;man ki&#8217;mi&#8217;nywal, wa&#8217;neno&#8217;ni cwec&#8217;p&#8217;Amma ma&#8217;o&#8217;cweyo ki&#8217;polo; pat&#8217;ne&#8217;nok, ki&#8217;cwec&#8217;wa mi&#8217;nywal. I&#8217;cwec'ne, wa&#8217;nongo&#8217;ni yub&#8217;caake ma&#8217;tidi caalo&#8217;latin ma'o'nywalo, ka&#8217;dongo'wa i'ayuub ma'cweyo&#8217;wa polo-ki'lobo.</p><p>Pi&#8217;ayuub&#8217;ne pe&#8217;tek&#8217;bot&#8217;Dogon&#8217;kiken; pire&#8217;tek bot&#8217;wan&#8217;ducu, pyen'nyuto gen'ki&#8217;ngec&#8217;wa i'kit&#8217;ma wa&#8217;tamo&#8217;ni polo-ki'lobo o&#8217;caake&#8217;kwede. Myero&#8217;ngec i&#8217;kom&#8217;cwec&#8217;ni pe&#8217;wanen&#8217;ni jami&#8217;ma&#8217;o&#8217;yuubo ki&#8217;i&#8217;wii'yamo; ngec&#8217;ne jo'Dogon gi&#8217;caako ngiyo&#8217;ne wa&#8217;i&#8217;kuta'megi ma&#8217;bene lo&#8217;ngic (<em>scientist</em>) pwodi&#8217;gi tye&#8217;ka&#8217;uuro kit&#8217;ma, lobongo&#8217;jami mi&#8217;ngiyo polo, jo&#8217;Dogon gi&#8217;bedo&#8217;ki&#8217;ngec&#8217;ne.</p><p>I&#8217;coc&#8217;man, amito&#8217;ni wa&#8217;dony i&#8217;di&#8217;lok mi&#8217;cwec ki&#8217;ngec p&#8217;Dogon i&#8217;kom kit&#8217;ma gi&#8217;yuubo wi&#8217;lobo ki&#8217;polo&#8217;kwede. Coc&#8217;ne, wa&#8217;cako ki&#8217;ngiyo ngec&#8217;gi i&#8217;kom&#8217;lok mi&#8217;cwec, ka&#8217;wacito i&#8217;kit ma&#8217;ngec&#8217;ne o&#8217;pwonyo&#8217;gin&#8217;kwede, ka&#8217;wa&#8217;tyego ki pimo&#8217;yub&#8217;ne ki yub&#8217;mi&#8217;kar&#8217;mogo caalo&#8217;i&#8217;Europe, Australia, ki&#8217;kar&#8217;mogo mapat&#8217;pat.</p><p>I&#8217;coc&#8217;man ma&#8217;bi&#8217;bedo&#8217;calo&#8217;wot i&#8217;kom&#8217;ngec mi&#8217;acaki mi&#8217;polo-ki'lobo; pe&#8217;wanen kit&#8217;ma Dogon&#8217;nyango polo-ki'lobo onyo&#8217;kit&#8217;ma gi&#8217;lego jogi&#8217;gi&#8217;kiken, wa&#8217;nen cwec&#8217;gi ma&#8217;roma&#8217;aroma caalo&#8217;cwec&#8217;wa p&#8217;dano&#8217;ma wa&#8217;cweyo&#8217;ki&#8217;latin i&#8217;i&#8217;mine.</p><p>Cwec&#8217;p&#8217;Jok i&#8217;kaka mi&#8217;Dogon winye&#8217;caalo jami&#8217;akoda ento&#8217;ada tye&#8217;iye. I'acaki, Jo'Dogon gi'waco'ni jami&#8217;ducu caake&#8217;bene&#8217;gik i&#8217;kom&#8217;Lacwec&#8217;gi ma&#8217;gilwongo&#8217;ni Amma.&nbsp;Jo&#8217;Dogon waco&#8217;ni polo&#8217;o&#8217;cake ki&#8217;yenge. Yenge&#8217;ne yenge&#8217;ne&#8217;mi a&#8217;biro ma&#8217;o&#8217;tyero&#8217;tong ma&#8217;o&#8217;yabo&#8217;kwede polo&#8217;ki&#8217;lobo. Ngec&#8217;ne nyute&#8217;wa&#8217;i&#8217;caani i&#8217;kit ma&#8217;latin lo&#8217;cweyo&#8217;ki&#8217;tong ma&#8217;yube i&#8217;i&#8217;mine.&nbsp;</p><p>I&#8217;acaaki mi&#8217;cwec&#8217;man, kadi&#8217;ka jo&#8217;Dogon gi&#8217;yubo&#8217;a&#8217;yuba twero&#8217;nyuto kit&#8217;ma&#8217;wi&#8217;lobo o&#8217;cake&#8217;kwede&#8212;ki&#8217;kit ma&#8217;jami ma&#8217;o&#8217;kane&#8212;nyute&#8217;ki&#8217;yabe p'tong. Koda&#8217;man, i'kom tong'ma o'yabo&#8217;lobo'ni, Dogon gi&#8217;lwongo&#8217;ni, <em>ya/a</em>, ma&#8217;gonye&#8217;ni ayub onyo&#8217;cwec ma&#8217;nyuto kit&#8217;ma wi&#8217;lobo&#8217;oyubo&#8217;kwede. Yub&#8217;ne, ka&#8217;o&#8217;kwano wiye&#8217;ok pyer&#8217;ariyo-ki&#8217;wiye&#8217;ariyo (22), ma&#8217;cungo&#8217;doki ayub ma&#8217;nyuto kit&#8217;ma&#8217;wilobo o&#8217;cwaye&#8217;kwede i&#8217;kar mapat&#8217;pat&#8217;ducu.</p><p>I&#8217;kin'Jogi pyer'ariyo'wiye'ariyo'ni, lawii'gi&#8212;en'Amma&#8217;ni. I&#8217;kin'Jogi'gi bene, en'kiken ma'tye ki'ngec mo'kiken'labongo acaki'ne; pyen'en'aye ma'tye'acaki. Amma'bene nen'cok'cok caalo'Jogi ma'i'nongo/neno i'lega mapat'pat i&#8217;wi&#8217;lobo'gi; en'twero'nywal ki'lawade; pe'caake&#8217;rirye ki&#8217;lok'ni, &#8220;I'acaki Lubanga oyubo'polo.&#8221;&nbsp;</p><div><hr></div><blockquote><p>Gin'ma'weko adwogo'i'lok'ni, pyen&#8217;ka'i'acaki Lubanga oyubo&#8217;wi&#8217;lobo&#8217;ki'nywal, wan'dano'adana wa'twero&#8217;neno'nywal'wa caalo'cwec ma'Lubanga o&#8217;cweyo'ki'lobo.&nbsp;</p></blockquote><div><hr></div><p>Cwec'ma'Amma o&#8217;cweyo'i'acaki gi&#8217;lwongo'ni Nommo. Nommo'man, Amma o&#8217;cweyo&#8217;caalo latin'mere, ento'i'anyim obi'dwogo'caalo rud'mere. I'kom&#8217;por'ma Nommo obi'pore caalo'Amma, en&#8217;obi'loke dok'dako, Amma doki'cware. Gi'nywal, nywal'ne obi'nyar wa&#8217;i&#8217;kom&#8217;wan, bene&#8217;mede&#8217;ki&#8217;menu wa&#8217;i&#8217;anyim&#8217;wa. Pi'jami'man ma'o'time i'acaki'piny, i'neno jo'Dogon ka'gi'nywal, gi'lego'ni Lacwec'omi'bot&#8217;gi rudi.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg" width="960" height="1200" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1200,&quot;width&quot;:960,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:92290,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5FQA!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff18933e4-db70-4a88-9b37-73588201c9da_960x1200.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Figure: Seated Couple by Dogon artist from the 18th&#8211;early 19th century, retrieved from metmuseum.org</figcaption></figure></div><p>Nin'wa'neno&#8217;ni i&#8217;acaki, Lacwec (Amma) pe'obedo&#8217;caalo Lacwec'mo&#8217;kene, pyen'en twero'baalo'bal caalo&#8217;wan. Pi'man, i'acaki ma'polo o'temo nywal'ki'lobo, Amma ki'Nommo, nywal'ne pe'o'twere, pyen'kero p'Lacoo, Amma, ki&#8217;dako&#8217;ne pe'o&#8217;rwate. Polo'obedo lacoo, lobo'o&#8217;bedo dako, dako'ne ot'nywal'ne o&#8217;nyute'doki&#8217;byer. I&#8217;neno wa'i'caani i&#8217;Dogon, ma&#8217;pwod dako'bong o&#8217;tem'nywal, lo&#8217;ngolo ka'nywal'gi weki'gamo latin'o&#8217;bedi ma'yot.&nbsp;</p><p>Teko p'Lacwec, Amma, i'acaki'ni o&#8217;nywalo t&#8217;oo ma'gilwongo'ni Dyougou; ma'pe'o&#8217;twero cobo&#8217;kido'gimo'kiken ma'Amma&#8217;o&#8217;temo, pi'man en&#8217;Dyougou o&#8217;bedo'caalo ler/jok&#8217;ma nyuto'kit ma'Lacwec, Amma, baalo&#8217;bal rom'aroma&#8217;caalo wan'dano. Mane'ni, o&#8217;bedo jami'anyuta acel'i&#8217;kin ma&#8217;pol&#8217;i'acaki ma&#8217;nyuto'ni cwec'i'acaki pe'o&#8217;bedo jami'mayot, ma&#8217;kadi jo'Dogon&#8217;bene pe'twero kodo'ne&#8217;weng.</p><p>Ka'wa&#8217;kwano coc'p'lo&#8217;kwan ma&#8217;nyen'caalo Marcel Griaule ki&#8217;Germaine Dieterlen, wa'nongo'ni pol'lega p'Dogon ma&#8217;dok'i&#8217;kom Amma'ki&#8217;Jogi'ne rwate'ki kwan'p'lopin ma'dok i'kom <em>science</em>. La&#8217;nyut'ne wa'twero nongo'ne i'jami mapat'pat caalo tong'polo-ki'lobo ki&#8217;ka&#8217;nywal ma&#8217;o&#8217;nyute i&#8217;acaki&#8217;ni. Tong&#8217;polo-ki'lobo'man nyuto'ni jo'Dogon gi&#8217;ngeyo'wacon kit&#8217;ma'nywal cake'kwede. Ngec&#8217;man&#8217;o&#8217;tero lopin&#8217;mi'<em>science</em> kare&#8217;ma&#8217;lac mi&#8217;ngeyo pimo&#8217;ne; caalo <em>chromosome</em> pyer&#8217;ariyo-ki&#8217;wiye&#8217;ariyo (22) i'kom pyer'ariya wiye'adek'ni (23).&nbsp;</p><p>Ma&#8217;pwodi bong&#8217;wa'dony i'lok'ma&#8217;nyen, amito'waco'ni cwec&#8217;mi'Dogon pe&#8217;o&#8217;bedo gi'akoda&#8217;kiken. Ka'wa&#8217;ngiyo&#8217;mot wa&#8217;twero&#8217;nongo'ni rwate'ki jami'mi'lega, kwano'la&#8217;tyer, ki&#8217;<em>science</em>.</p><p>Ka'wa'ngiyo kit'ma lo'kwaro (<em>archaeologists</em>) gi'neno bedo&#8217;p&#8217;jo'macon, caalo la'kwaro ma'gilwongo'ni Fritz'ni, wa&#8217;neno'ni jami'macon ngeyo'ka'kite pe'yot. I'nongo i&#8217;kom&#8217;jami acel'acel ger'mapol gonye'kiye; mogo&#8217;i'lok&#8217;p'kaka, mo&#8217;kene&#8217;i'kom kwano'jami mi'polo, ki'jami&#8217;mokene'mapol. </p><p>Ento&#8217;kit&#8217;ma'Fritz ki&#8217;lo&#8217;kwaro'mogo gi'nongo; kadi'ka jami'ne gonye&#8217;i'yoo mapat'pat, pwodi&#8217;twero nyuto&#8217;kit mi'bedo i'kare'caa. Fritz ki'lo&#8217;kwaro'ne, gi'ngiyo&#8217;kamo ma'gi&#8217;lwongo&#8217;ni Chaco Canyon, kaca&#8217;o&#8217;nyuto bot'gi kit'ma&#8217;jami ma&#8217;dano o&#8217;weka twero&#8217;nen ki'acaki&#8217;wa'i'agiki, kadi'ka'jami ne'pe'o&#8217;weko kido&#8217;ne&#8212;ki'acaki wa'i'agiki. Jami'mi'kwaro kadi'ka gi'acel&#8217;kiken myero'o&#8217;nen ki'wang mapat'pat, pyen'twero gonye'ki'tic pi'ger&#8217;mapol.</p><p>Me&#8217;ariyo, pire'tek bot'wa&#8217;bene mi'ngeyo'ni ka'wa'ngiyo jami'mi'kwaro myero'wa&#8217;nge ni&#8217;jami'ne; gi'loce ki'kit mayam'con o'nongo gi'tiyo&#8217;kwede. Caa'mogo jami'ne o&#8217;loce'pi caat'ma wacato'ki'dano mapat&#8217;pat, mogo&#8217;loce i&#8217;kin'wa kenwa'kenwa, onyo'loce pi'bino p'muni; caalo mao&#8217;time i'kupiny mi'Africa i'kar&#8217;ma'gi'lwongo'ni Great Zimbabwe, kar&#8217;ma la'kwaro ma&#8217;gilwongo&#8217;ni Huffman&#8217;gi gi&#8217;ngiyo&#8217;ni.</p><p>Lok'man nyuto'botwa&#8217;ni jami&#8217;mi&#8217;kwaro ka'wa'ngiyo, myero&#8217;wang&#8217;wa ma'wa'neno ki'kare'ne bene'o'loce, pyen&#8217;caa ki'kar&#8217;mapat'pat i'angec, mi&#8217;nyango&#8217;ne, myero&#8217;wanen&#8217;gini ki'wang ma&#8217;nyen &#8212; kit'ma gi&#8217;bedo kwede'i'kare&#8217;ne. I'nongo ka&#8217;pe&#8217;wa'ngiyo angec&#8217;ki&#8217;wang mi&#8217;kare'ne, pol'jami ma'wa&#8217;nongo mi'angec pe'wa&#8217;twero nyango'gi pyen&#8217;cat, nyome&#8217;i&#8217;kin&#8217;wa, ki&#8217;bino p'lo&#8217;rok twero&#8217;loco kit'ma&#8217;wa&#8217;tiyo onyo&#8217;kit'ma wa&#8217;neno'ki jami&#8217;mi'angec.</p><p>La'kwaro&#8217;mo ma&#8217;gi&#8217;lwongo&#8217;ni Bourdieu, o&#8217;ngiyo&#8217;geto p'jo'mogo ma&#8217;gi&#8217;lwongo&#8217;ni Kabyle, i'Algeria, jo'caa gi'nyango kit'ma jami&#8217;gi&#8217;twero nyuto&#8217;ger&#8217;ma pire'tek onyo&#8217;jami&#8217;ma&#8217;gimito wi&#8217;gi&#8217;pe'o'wil ki&#8217;kwede. Ger'mi poyo&#8217;wic'ne, twero&#8217;bedo kido'gimoo'kiken ma'pire&#8217;tek bot'gi ma'gi&#8217;tamo'ni wi'gi&#8217;tero poyo&#8217;kwede&#8217;ki jami'ma'pire'tek. Mogo&#8217;gi&#8217;geto ot'i&#8217;yoo&#8217;ma weko&#8217;i'anyim wi&#8217;gi&#8217;po&#8217;pi&#8217;gi ma&#8217;wigi'wil iye&#8217;ni.</p><div><hr></div><blockquote><p>La&#8217;por&#8217;man&#8217;nyuto'ni jami'ma'kwaro weko'onyo ma'wa&#8217;weko&#8217;kenwa caa'weng pe'bedo mi'nyuto kare'ca mi'angec'ni kiken; caa'mogo, jami'ne mi'konyo&#8217;wa mi'ngeyo ka'ma&#8217;wa&#8217;bino ki'iye onyo&#8217;ma pe&#8217;wa'mito&#8217;ni wi'wa obi&#8217;wil ki'iye.</p></blockquote><div><hr></div><p>Lok&#8217;ma&#8217;waneno'man, nyuto&#8217;ni kar'ma&#8217;wa&#8217;bedo&#8217;iye yubo&#8217;bene&#8217;twero'loco kit'bedo&#8217;wa ki&#8217;kit&#8217;ma&#8217;wa&#8217;nyango wi&#8217;lobo'kwede. Ka'wa'ngiyo jami'ma&#8217;o'weko i'angec, wa'twero&#8217;nyango kit&#8217;ma&#8217;jami&#8217;ne o'tiyo'kwede, ki'kit&#8217;ma wa&#8217;bedo'kwede ki'jiran&#8217;wa, kono'jiran&#8217;ne kaka'mapat onyo'dogola&#8217;mapat&#8212;caalo ma'wa&#8217;neno i'Great Zimbabwe onyo&#8217;Chaco&#8217;Canyon&#8217;ni.</p><p>Ngec'mi&#8217;acaki mi'polo-ki'lobo o&#8217;cake'wa&#8217;yam, ka'wa'ngiyo mot'bene, wa'twero nongo'ni ngec'ne aye'ma'ribo kaka&#8217;ki'dogola mapat'pat i'wi&#8217;lobo&#8217;ducu. I&#8217;kom'guro&#8217;kaka, ngec'ne'bene nyuto'kit'mi'kwo, lega, ki'bedo kar'acel ki'li&#8217;wadi'wa. Ngec'acaki twero&#8217;dwoko'wan wa'i'kit ma'wan'dano'adana wa'caake&#8217;kwede i'wi&#8217;lobo. I&#8217;nongo&#8217;ni kadi'ka wa&#8217;tamo'ni wa&#8217;ryek, wa'pat, onyo'tic&#8217;wa'peke; i'acaki, wan'weng wa'caake kar'acel.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg" width="1437" height="1433" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1433,&quot;width&quot;:1437,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:284219,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4XFh!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0f07645e-785a-4502-940b-ad8c8b2adb00_1437x1433.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Dogon people of Mali in ceremonial attire, retrieved from Paulski Art</figcaption></figure></div><p>Ka&#8217;wa'kwano'coc p&#8217;Griaule ki&#8217;Dieterlen i&#8217;kom'jo'Dogon mi'Mali, wa'neno'ni jo'Dogon gi'tye'ki ngec'mapol madok'i'kom lok'mi'acaki&#8212;kit'ma'polo-ki'lobo o&#8217;caake'kwede&#8212;wa'i'kom wan'dano. I'ngec mi'acaki'ni Amma, Lacwec, tye'doki lawii'jogi'ducu pyen&#8217;en'aye acaki. Ayub'ne&#8217;o&#8217;bedo jami'mapol ma&#8217;nyango'ne pe&#8217;yot. Ento, ka'wa&#8217;neno&#8217;yub ma&#8217;Amma o'yubo ki'la&#8217;tyer, wa&#8217;twero&#8217;nyango yub&#8217;ne&#8217;acel'acel&#8212;pyen kwano'la&#8217;tyer twero'kano jami'ma wan'dano'pe wa&#8217;twero'kano'ne&#8212;caalo'ngec&#8217;p&#8217;kaka ki&#8217;kit&#8217;me'bedo nino&#8217;ki'nino.</p><p>Kaki&#8217;mapol&#8217;tye i'wi&#8217;lobo ma'ngec'gi i'kom'lok mi'acaki cok&#8217;cok&#8217;ki'p'Dogon; ma'nyango&#8217;ne bene&#8217;tek&#8217;caalo p'Dogon. Lapor'ne wa&#8217;twero nongo'ne i'kaki mapat'pat i&#8217;lo'gang me'Australia. Lo'gang'gi, gi'kodo pi'acaki polo-ki'lobo i'ngec&#8217;gi ma'gilwongo'ni lok'mi'lilek (<em>Dreaming</em> onyo&#8217;<em>Dreamtime</em>). I'lilek&#8217;man, lo'gang'mi&#8217;Australia kodo'ni i&#8217;acaki'Lacwec o&#8217;yubo'lobo, ler, ki'dano. I'yub'man tye'cik ma'myero'o&#8217;lubi weki'jami'ducu omede&#8217;ki&#8217;tic kido'ma'myero otii'kwede. Kodo'ngec mi'lilek'man, gi'kodo doki'lok, myel, wer, onyo'gi'doro&#8217;adora.</p><p>Kono, ka'wa&#8217;cito i'kaka'p&#8217;Norse i'Scandainavia, i&#8217;kar&#8217;ma'i'caani gi&#8217;lowongo&#8217;ni Denmark, Sweden, ki'Norway, wa'neno'ni acaki&#8217;gi o&#8217;caake'ki ngat'ma'nyinge Ymir. I&#8217;kar&#8217;ma Ymir o&#8217;nyute, ngat'mo'peke i&#8217;lobo; Ymir en'o&#8217;bedo&#8217;acaki. Ma'Ymir o&#8217;nyute'doki lobo, jo'mo&#8217;kene gi'bi'bino i&#8217;ngeye, jo'caa gi&#8217;lwongo&#8217;ni Odin, Vili, ki'Ve; en'jo'mane ma'gi&#8217;neko kayo'mi'lobo, Ymir. Remo'ne, o'loke'dok pii; cogo'ne o'loke'doki got; kome&#8217;obi poke&#8217;wa&#8217;i&#8217;kare ma&#8217;wi&#8217;lobo o'bi'yube kit'ma kom&#8217;caani wa&#8217;tye'iye'ni. Jami'ma pire'tek i'yub'mane o&#8217;bedo'mac ki'per.</p><p>Ka'wa&#8217;donyo i'por'mi'agiki, por'mi'Baibul, i'cura'me&#8217;Acaki, wa'neno'kit ma'wi&#8217;lobo ki&#8217;jami'ne o&#8217;yubo acel'i'nge la&#8217;wade. Ka'wa'ngiyo acaki'man, kit'ma o'coyo kwede'i'cura me'Acaki, wa'neno'ni wi'lobo pe'o&#8217;caake ma'leng'rirye. I'acaki jami'ma'reco mapat'pat o&#8217;bedo'tye, en'i'kom reco'ne, Lacwec ma&#8217;gi'lwongo'ni Lubanga, o'cweyo&#8217;kwede'wi&#8217;lobo&#8212;kit'ma'i&#8217;caani wa&#8217;tye'iye'ni. Cwec&#8217;man nyuto'ni tye'Lacwec ma'lok'ne o&#8217;yubo wi&#8217;lobo; kido'ma o&#8217;coyo i'cura&#8217;mi'Acaki&#8217;ni. Lega tye&#8217;mapol ma'lubo cik'me&#8217;Acaki p&#8217;Lubanga; caake'ki Judeyo, Cilam, wa'i'lega p&#8217;lo&#8217;Kristayo.</p><p>Ka'wa&#8217;poro cwec&#8217;mi'acaki&#8217;gi ki'mi'angec, wa&#8217;neno'ni wan'dano wa'temo nyango polo-ki'lobo i'yoo ma'nen caalo'pat ento'rom. Ngec'acaki, ka'wa&#8217;kwano; pire'tek mi'ngeyo&#8217;ni pe'o&#8217;bedo jami'p'kwaro onyo'jami ma'o&#8217;kato, pol'ngec'gi wa'i'caani twero'cobo peny'mi&#8217;cwiny&#8217;wa&#8217;mapol.</p><p>I'agiki, wa&#8217;twero&#8217;neno'ni coc'ma'wa&#8217;kwano&#8217;gi, nyuto'bot&#8217;wa kit'ma jo'Dogon gi'neno acaki'gi ki'kit ma'lacoo ki'dako&#8217;ne gi'poke i'acaki. Coc'ne bene o&#8217;nyuto bedo&#8217;p'lacoo ki'dako, kit'mi&#8217;medo li&#8217;keyo, ki'kit ma'jami'ma wa&#8217;weko i'angec twero'poyo'wiwa ki&#8217;jami&#8217;ma&#8217;pire&#8217;tek ma'wa&#8217;tamo'ni wi'wa'bi&#8217;wil ki'iye. I&#8217;kare'mi gure'kar'acel, mon'mi'Dogon gi&#8217;bedo lo'gwoki ki'neno'gang, coo'kono ruke'i&#8217;yoo ma'nyuto'ni gin'lo&#8217;gwok&#8217;gang onyo'lo&#8217;wot.</p><p>La'por&#8217;magi i'lok'mi'bedo p'mon-ki-coo'ni, twero'nyuto tic'gi&#8217;wa kar&#8217;ma'gi&#8217;timo tic'ne'iye. I'neno'ni, pol'tic p'coo gi'timo'woko; tic'p'mon kono, gi'tiyo'i'ot ki'jami ma'i'nonge i'iye. Tic'p'coo ma'gi&#8217;timo pol&#8217;ne&#8217;woko'ni, lobe'i&#8217;kor mi'medo'kuta ki'gang'gi, lapor'ne wa'neno ki'kit&#8217;ma ka'nywal'p&#8217;mon lo'ngolo ma'pwod'gi&#8217;tino weki'nywal o&#8217;bedi'ma&#8217;yot bene'weki lacoo'o'medi&#8217;ot'mere.</p><p>Coc'man obedo coc'mi'agiki i'lok ma'dok&#8217;i'kom&#8217;Mali. &#127474;&#127473; Wa'nen gini i'kar'ma&#8217;nyen i'coc me&#8217;anyim.</p><p>K&#233;mis Oyiki, wod&#8217;Iwire ki&#8217;okeyo me&#8217;Magwi.</p><div><hr></div><p><em>n&#8217;doo press, a reader-supported quarterly for Acoli readers, offers original essays to free and paid subscribers. Focused on history and culture written in Acoli, n&#8217;doo press helps promote and preserve the Acoli language globally.</em></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Mansa Musa: Mali Empire’s Greatest Leader]]></title><description><![CDATA[Tela'ki'Lonyo p'Mansa Musa]]></description><link>https://ndoopress.com/p/mansa-musa-mali-empires-greatest</link><guid isPermaLink="false">https://ndoopress.com/p/mansa-musa-mali-empires-greatest</guid><dc:creator><![CDATA[Kémis Oyiki]]></dc:creator><pubDate>Thu, 21 Mar 2024 18:49:31 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a7fd93d4-d2ba-4259-9813-6494312bc2b4_4959x3719.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg" width="623" height="807" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;normal&quot;,&quot;height&quot;:807,&quot;width&quot;:623,&quot;resizeWidth&quot;:623,&quot;bytes&quot;:83498,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rlbD!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1a62375-4608-4b0b-b683-e2a995c49c55_623x807.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h4><strong>Bot&#8217;lokwan ma&#8217;i&#8217;cani ki me&#8217;anyim,</strong></h4><p>Pwoc&#8217;boti pi&#8217;kwanyo&#8217;caa mi&#8217;kwano lok&#8217;man. Ageno&#8217;ni i&#8217;nongo ni&#8217;kwanyo ma&#8217;dwong ki&#8217;iye. Acako&#8217;coyo coc&#8217;man, i&#8217;mwoka elip&#8217;ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-angwen, I&#8217;lobo p&#8217;Meaanjin [Brisbane], Australia, i&#8217;dwe Lukwang (dwe&#8217;me&#8217;acel). Atyeko coyo&#8217;coc&#8217;ne i&#8217;mwoka elip&#8217;ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-angwen, I&#8217;lobo p&#8217;Meaanjin [Brisbane], Australia, i&#8217;dwe Ludunge (dwe&#8217;me&#8217;adek) I ndoopress.com.</p><p>Coc&#8217;man o&#8217;bedo coc&#8217;mi&#8217;ariyo i&#8217;kom&#8217;adek (2/3) ma&#8217;lok i&#8217;kom Mali. I&#8217;acaki mi&#8217;coc, wa&#8217;coyo pi&#8217;Timbuktu; mane&#8217;ni lok&#8217;i&#8217;kom la&#8217;tela i&#8217;Mali ma&#8217;gilwongo&#8217;ni Mansa Musa. Mansa Musa, o&#8217;bedo rwot&#8217;ker i&#8217;Mali.</p>
      <p>
          <a href="https://ndoopress.com/p/mansa-musa-mali-empires-greatest">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Timbuktu: A Cultural and Historical Overview]]></title><description><![CDATA[Lok p'kwaro ki bedo i'Timbuktu]]></description><link>https://ndoopress.com/p/timbuktu-a-cultural-and-historical</link><guid isPermaLink="false">https://ndoopress.com/p/timbuktu-a-cultural-and-historical</guid><dc:creator><![CDATA[Kémis Oyiki]]></dc:creator><pubDate>Thu, 14 Dec 2023 07:11:28 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5bd8ff50-95e8-48db-857f-926280b755c4_4959x3719.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg" width="1200" height="900" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:900,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:271984,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OhMw!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F729c7a3c-9a10-4dcd-9a46-b18880063e21_1200x900.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Mali Women Outside Mud Mosque, Djenne, Mali. [Getty Images/Glen Allison]</figcaption></figure></div><p></p><h4><strong>Bot&#8217;lokwan ma&#8217;i&#8217;cani ki me&#8217;anyim,</strong></h4><p>Pwoc&#8217;boti pi&#8217;kwanyo&#8217;caa mi&#8217;kwano lok&#8217;man. Ageno&#8217;ni i&#8217;nongo ni&#8217;kwanyo ma&#8217;dwong ki&#8217;iye. Acako&#8217;coyo coc&#8217;man, i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-adek, I&#8217;lobo p&#8217;Meaanjin [Brisbane], Australia, i&#8217;dwe Omaruk (dwe&#8217;me&#8217;angwen). Atyeko coyo&#8217;coc&#8217;ne i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-adek, I&#8217;lobo p&#8217;Meaanjin [Brisbane], Australia, i&#8217;dwe Orengorot (dwe&#8217;me&#8217;apar&#8217;ariyo) I <a href="http://ndoopress.com">ndoopress.com</a>.</p><p>Coyo&#8217;coc tero&#8217;kare; ento&#8217;wa&#8217;ok i&#8217;dwe mi&#8217;cwalo coc&#8217;woko. Ageno&#8217;ni ibi&#8217;maro kwano'lok'man ma'dok'i'kom'kwaro ki&#8217;bedo me&#8217;Timbuktu&#8217;mane.</p><div><hr></div><p>Timbuktu pe&#8217;o&#8217;bedo kabedo i&#8217;Mali&#8217;ki'ken&#8202;&#8212;&#8202;obedo kama&#8217;nyuto lengo ki&#8217;deyo pa&#8216;lo&#8217;gang, ma'gi'lwongo'ni Africa, duc. I&#8217;dogola me&#8217;donyo i'Timbuktu; lo&#8217;gami ki&#8217;mot&#8217;ki&#8217;kor mapat&#8217;pat&#8217;duc. I&#8217;dogola rirye&#8217;bene wa&#8217;neno lengo&#8217;ki&#8217;piny wa&#8217;malo; kido&#8217;odi&#8217;ne&#8217;bene i&#8217;nongo o&#8217;cweyo a&#8217;cweya ki&#8217;ngom wa&#8217;malo caalo&#8217;goro<em>fa</em>.  Pyen jo&#8217;ne mapol&#8217;gi&#8217;bedo Mucilim, cwec&#8217;ne ma&#8217;pol o&#8217;bedo&#8217;cwec p&#8217;jo&#8217;Mucilim ki&#8217;wiye&#8217;aduno ki'iye'malac.&nbsp;</p><p>Kawa&#8217;donyo i&#8217;cuk&#8217;gi, wa&#8217;nongo wi&#8217;cam ki&#8217;jami mapat&#8217;pat caalo: ringo, bongi, ki&#8217;jami mukene&#8217;madwong. i&#8217;Timbuktu&#8217;bene lep&#8217;o&#8217;bedo ma&#8217;dwong; I&#8217;winyo lep p&#8217;lo&#8217;loka ki p&#8217;jo&#8217;gang bene caalo&#8217;Hausa, Mandinka, Arab, munu <em>(French)</em>, ki&#8217;lep mukene&#8217;mapat&#8217;pat.</p><p>I'Timbuktu, jo&#8217;ne gi&#8217;bedo lo&#8217;lengo, pe&#8217;giye&#8217;cilo kido&#8217;mo&#8217;kiken ogudi&#8217;kom&#8217;gi. Ruke&#8217;ne, i&#8217;nongo bor&#8217;abora ki&#8217;piny wa&#8217;malo, ki&#8217;wic mo&#8217;oumo&#8217;auma weki&#8217;luru pe&#8217;o&#8217;gudi. I&#8217;tyengi gi&#8217;ruko&#8217;cilipa ma&#8217;i&#8217;nongo gi&#8217;yubo ki&#8217;del&#8217;matek&#8212;caalo p&#8217;jo Icrael i&#8217;kare p&#8217;Yesu.</p><p>I&#8217;gi&#8217;cam tye&#8217;ma&#8217;dwong ki&#8217;wiye&#8217;bene mapat&#8217;pat. Pi'man i&#8217;nongo piny&#8217;ne' ngwe&#8217;kur&#8217;akura; ento, kuro&#8217;ne mi&#8217;cam kiken&#8217;ko, mogo&#8217;i&#8217;nongo o&#8217;rube ki&#8217;riya onyo&#8217;bokurr. Pi&#8217;ber&#8217;gi, ka&#8217;i&#8217;ok&#8217;tugi gi&#8217;joli i&#8217;ot&#8217;gi ki&#8217;kelo boti&#8217;caai i'yooo ma&#8217;nyuto rirye&#8217;ni i&#8217;tye i&#8217;kar mi&#8217;mara.</p><p>Timbuktu o&#8217;bedo ka&#8217;mi&#8217;ododo ki&#8217;pwony&#8217;kwaro. Jo&#8217;ma&#8217;o&#8217;cako ok&#8217;iye, gi&#8217;lwongo&#8217;ni Tuareg. Tuareg&#8217;ni i&#8217;lep&#8217;Arab gi&#8217;gonyo&#8217;ni, &#8220;dano ma&#8217;Lacwec o&#8217;weko onyo&#8217;o&#8217;kwero;&#8221; a&#8217;medo i&#8217;kom lok&#8217;ni&#8217;koni. Gi&#8217;nongo&#8217;kar&#8217;ne i&#8217;kin mwaka elip&#8217;apar-acel ki-apar-angwen inge&#8217;mwaka ma&#8217;gineko&#8217;Yesu kwede (1100 and 1400 A.D). Ento pire&#8217;tek mi&#8217;ngeyo ni&#8217;kuta&#8217;tugi bor&#8217;ma&#8217;twala. Lo&#8217;kwaro <em>(archeologist)</em> gi&#8217;nongo&#8217;ni dano&#8217;o&#8217;bedo i&#8217;Timbuktu i&#8217;mwaka elip&#8217;pyer-abicel ki&#8217;miya&#8217;abic inge&#8217;mwaka ma&#8217;pwod pe&#8217;o&#8217;nywalo&#8217;Yesu&#8217;kwede (c 6500 BC). Tugi&#8217;o&#8217;bedo kor&#8217;ma&#8217;guro lo&#8217;caat ki&#8217;lodini i&#8217;tenge mi&#8217;acam&#8217;i&#8217;Africa (West Africa) ki&#8217;lobo p&#8217;Arab o&#8217;weko dongo&#8217;lobo ook&#8217;tugi&#8217;wacon.</p><p>I&#8217;kare ma'dano&#8217;nok bene'gi&#8217;poke, Timbuktu o&#8217;jolo&#8217;dano ma&#8217;romo elip&#8217;miya-acel (100,000). Bene&#8217;gi'yuubo ot&#8217;lega, ot&#8217;kwan <em>(library)</em>, ki&#8217;gang&#8217;kwan <em>(school)</em> makato miya&#8217;acel (100+). Locoo&#8217;coc calo&#8217;Ahmed Baba [&#1571;&#1581;&#1605;&#1583; &#1576;&#1575;&#1576;&#1575;,] Leo Africanus, ki&#8217;Ibn Battuta [&#1575;&#1576;&#1606; &#1576;&#1591;&#1608;&#1591;&#1577;] bene&#8217;o'jolo&#8217;gi i'yoo'ma gi&#8217;neno Timbuktu&#8217;caalo gang&#8217;gi.</p><p>Te&#8217;kwaro p&#8217;Timbuktu&#8217;dok wa&#8217;i&#8217;mwoka elip-apar-acel i&#8217;nge&#8217;too p&#8217;Yesu (11th century A.D). Kar&#8217;gi o&#8217;bedo&#8217;kar p&#8217;jo&#8217;Sanhaja (Iznaken) ma&#8217;kom&#8217;cani gi&#8217;lwongo&#8217;ni Tuareg. Nying ma&#8217;gilwongo&#8217;ni Timbuktu&#8217;ni o&#8217;cake I&#8217;kare ma&#8217;jo&#8217;Tuareg gi&#8217;gure&#8217;cok&#8217;ki tang&#8217;i p&#8217;opii ma&#8217;gi&#8217;lwongo&#8217;ni Buktu. Nying&#8217;tangi ki&#8217;lep&#8217;gi, gi&#8217;lwongo&#8217;ni &#8216;tim&#8217;; en&#8217;o&#8217;weko ki&#8217;kenyu, nying&#8217;ka&#8217;caa gi&#8217;lwongo&#8217;ni Tim (tangi) (p&#8217;)Buktu. I&#8217;nongo&#8217;wa&#8217;i&#8217;cani nying&#8217;ca o&#8217;mok&#8217;doki Timbuktu.&nbsp;</p><p></p><blockquote><p>Ma&#8217;pwod bong&#8217;wa&#8217;dony i&#8217;dibo p&#8217;Buktu, ageno&#8217;ni wa&#8217;twero dok&#8217;cen&#8217;i&#8217;lok mi&#8217;nying ma&#8217;nin&#8217;ni. </p></blockquote><p>Nin&#8217;wa&#8217;neno&#8217;ni jo&#8217;Sanhaja (Iznaken) kom&#8217;cani gi&#8217;lwongo&#8217;gin&#8217;ni Tuareg. Nying&#8217;mane'ni gonye&#8217;ni, &#8220;dano&#8217;ma Lacwec o&#8217;weko onyo&#8217;o&#8217;kwero.&#8221; Ento,&nbsp; pwony&#8217;p&#8217;Kwaro ki&#8217;lo&#8217;kwan&#8217;mogo waco&#8217;ni nying&#8217;ni o&#8217;caake pi&#8217;kamoo i&#8217;ku&#8217;piny i&#8217;lobo Libya; i&#8217;tenge p&#8217;Fezzan ma&#8217;gilwongo&#8217;ni Targa, magi&#8217;waco&#8217;ni jo&#8217;ma&#8217;gilwongo&#8217;ni Tuareg o&#8217;bino&#8217;ki&#8217;iye. Nying&#8217;man ma&#8217;gilwongo&#8217;ni Tuareg&#8217;ni o&#8217;bedo caalo&#8217;yet bot&#8217;jo&#8217;ne. Jo&#8217;ne, gi&#8217;lwonge&#8216;ni Imashaghen onyo Imohag, ma&#8217;gonye&#8217;ni &#8220;dano&#8217;agonya,&#8221; en&#8217;nying&#8217;man ma&#8217;wa&#8217;mede ki&#8217;lwongo gin&#8217;kwede.</p><p>i'Timbuktu, i&#8217;dogola mi&#8217;cuuk&#8217;rirye i&#8217;nongo kido&#8217;jami&#8217;ducu calo&#8217;dap, kado, tung&#8217;lyecii, wa&#8217;opii mi'tenge i&#8217;acam&#8217;i&#8217;Afrika (west Africa) onyo mi&#8217;lobo p&#8217;Arab (Middle East). Kono, ka&#8217;i&#8217;donyo i&#8217;lok&#8217;p&#8217;kwaro ki&#8217;kwan&#8217;gi; i&#8217;nongo&#8217;kit kitabu&#8217;ki jami&#8217;ma&#8217;gwoko ngec'kware'gi. Kido&#8217;jami me'gwoko&#8217;ngec'ne en&#8217;i&#8217;nongo&#8217;caalo caal&#8217;ma&#8217;odoro idi&#8217;boro, kitabu&#8217;gi, ki&#8217;yik p&#8217;rwodi&#8217;gini&#8217;macon.</p><p>Pwony&#8217;mapat&#8217;pat bene&#8217;tye, pwony caalo mi&#8217;pako yub p&#8217;Lacwec caalo: la&#8217;tye, dwe, ceng, onyo'jiri. Locoo&#8217;coc tye&#8217;bene, mukene coyo&#8217;coc mi&#8217;kare&#8217;caa mogo&#8217;kubo&#8217;akuba ki&#8217;lep&#8217;p&#8217;Greek onyo&#8217;ki&#8217;lep&#8217;Araab weki&#8217;ngec&#8217;kwaro o&#8217;mede&#8217;i&#8217;anyim. </p><p>Ka&#8217;ni&#8217;wa&#8217;kwan kitab&#8217;ma&#8217;Locoo&#8217;coc me&#8217;Timbuktu&#8217;o&#8217;coyo i&#8217;nongo kato&#8217;elip; pol&#8217;coc&#8217;ne bene&#8217;ocoyo pi&#8217;wan en&#8217;wan&#8217;(dano mi&#8217;anyim&#8217;eni). Coc&#8217;ne o&#8217;coyo pi&#8217;gwoko pwony&#8217;ki lubo&#8217;pwony p&#8217;kwaro.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg" width="1000" height="635" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ebb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:635,&quot;width&quot;:1000,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:151275,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!x9E7!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febb99ed5-8fd8-40d2-b65a-491b02397d4a_1000x635.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Postcard published by Edmond Fortier showing Sankor&#233; Mosque in Timbuktu, Mali 1905-06</figcaption></figure></div><p></p><p>Ka&#8217;ni&#8217;wa&#8217;nyuti ger&#8217;ma&#8217;Timbuktu o&#8217;cungo&#8217;pire en&#8217;bedo pi&#8217;teko, kwan, ki&#8217;ka&#8217;gure p&#8217;Lo&#8217;dini ki&#8217;i&#8217;wi&#8217;lobo&#8217;ducu. Nin&#8217;i&#8217;acaki wa&#8217;neno&#8217;ni locoo&#8217;coc ki&#8217;lo&#8217;kwan o&#8217;gure mapol&#8217;i&#8217;Timbuktu, mukene bino&#8217;doki&#8217;welo en&#8217;mokene gi&#8217;bi&#8217;rii bene&#8217;gi&#8217;bi&#8217;lwongo Timbuktu&#8217;doki gang&#8217;tugi&#8217;ki&#8217;kome. Pyen&#8217;gi wel&#8217;gi&#8217;dwong&#8217;rye pe&#8217;wa&#8217;twero coyoo&#8217;nying&#8217;gi o&#8217;weng&#8217;ki&#8217;acel&#8217;acel&#8212;ento&#8217;adek&#8217;en:</p><ul><li><p>Ahmed Baba al-Massufi (1627-1556): Ma&#8217;o&#8217;bedo la&#8217;kwaro ki&#8217;la&#8217;ngol&#8217;kop ma&#8217;o&#8217;coyo&#8217;kitaab ma&#8217;kato&#8217;pyer&#8217;abic i&#8217;lok mapat&#8217;pat caalo: cik, te&#8217;kwaro, ki&#8217;jiri.</p></li><li><p>Muhammad al-Maghili (1504-1445): Lacoo ma&#8217;o&#8217;woto ki&#8217;pwonyo dini&#8217;i&#8217;tenge mi&#8217;acam i&#8217;lobo&#8217;Afrika (west Africa). O&#8217;wot&#8217;o ki&#8217;pwonyo&#8217;dini pyen&#8217;o&#8217;neno lo&#8217;dini i&#8217;kare&#8217;ca pe&#8217;gi&#8217;pwonyo&#8217;jiri i&#8217;kor&#8217;me&#8217;atir. Gi&#8217;pwonyo&#8217;jiri i&#8217;yoo&#8217;ma&#8217;pako gin&#8217;ki pwony&#8217;ma&#8217;gi&#8217;pwonyo ento&#8217;pe&#8217;nyuto pak&#8217;pi onyo bot&#8217;Lacwec.</p></li><li><p>Mahmud Kati (1534-1464): Ma&#8217;o&#8217;bedo la&#8217;te&#8217;kwaro ma&#8217;coyo Tekwaro&#8217;i&#8217;yoo ma'caalo&#8217;kodo&#8217;lok&#8212;caalo&#8217;ododo. En&#8217;bene o&#8217;coyo Tarikh al-Fattash (Kwaro p&#8217;lo&#8217;yeny); kitab&#8217;ne o&#8217;nyuto&#8217;kwaro mi&#8217;ker ma&#8217;gi&#8217;lwongo&#8217;ni <em>Songhay Empire</em>.</p></li></ul><p>Jo&#8217;magi ki&#8217;mokene&#8217;gini ma&#8217;bene pe&#8217;wa&#8217;twero&#8217;kwano&#8217;ne, gi&#8217;nyuto tam&#8217;gi ki&#8217;kit&#8217;mi bedo&#8217;i&#8217;kare&#8217;gi. I&#8217;kare&#8217;ca Timbuktu o&#8217;bedo kar&#8217;ma&#8217;pire&#8217;tek ma'twala, o&#8217;weko&#8217;ryeko ki&#8217;teko&#8217;ne o&#8217;cwaalo&#8217;ngec ki&#8217;pwony me&#8217;Cilam i&#8217;kor mapat&#8217;pat i&#8217;lobo&#8217;wa mi&#8217;Afrika. Ngec&#8217;ne&#8217;mokene en&#8217;pwod&#8217;ogak&#8217;bot&#8217;wa i'Afrika, mokene&#8217;i&#8217;nongo o'kato&#8217;i&#8217;lobo p&#8217;muni onyo&#8217;i&#8217;lobo&#8217;p&#8217;Arab.</p><p>Wa&#8217;nin wa'bedo&#8217;ka&#8217;neno kit&#8217;ma&#8217;lega pire'tek i'Timbuktu&#8217;kwede. Ot&#8217;lega&#8217;gi ma&#8217;dongo&#8217;adek&#8217;gii, pwodi&#8217;gi&#8217;cungo wa&#8217;kom&#8217;cani; caalo ot&#8217;lega'mi Sankore, Djinguereber, ki&#8217;ma&#8217;tye i&#8217;Sidi Yahya. Ot&#8217;lega&#8217;magi onyo'<em>mosque</em>'magi ki'ot'kwan ma'gwoko kitab'kwaro, jo&#8217;<em>UNESCO</em> gi&#8217;gwoko&#8217;doki <em>World Heritage Site </em>(kar&#8217;mi&#8217;agwoka). UNESCO o&#8217;bedo&#8217;doki o'cungo pi'United Nation Education, Scientific and Cultural Organization. Gi'bedo&#8217;dano ma'kelo wi'lobo'kar acel'ka'gwoko lok'mi'kwan, pim (science), ki'gure.</p><p>Timbuktu&#8217;tye ka&#8217;ma&#8217;nyuto&#8217;teko p&#8217;lwak&#8217;Imohag. Teko'gi, ka&#8217;i&#8217;cito kom&#8217;cani i&#8217;tenge mie&#8217;acam (west Afrika) i&#8217;nongo pwony, lep, umo&#8217;wic, wer, ki&#8217;jami ma&#8217;pol pwodi&#8217;o&#8217;gak kite. I&#8217;kom&#8217;man&#8217;bene, ka&#8217;i&#8217;cito&#8217;i&#8217;lobo caalo&#8217;Nigeria, Niger, Burkina Faso onyo&#8217;i&#8217;kumalo (north Afrika) caalo&#8217;i&#8217;Algeria, Libya, ki&#8217;Chad pwodi&#8217;i&#8217;nongo ruke&#8217;ki&#8217;bedo&#8217;ne ogak&#8217;kite.</p><p>Kono&#8217;i&#8217;tenge mi&#8217;acam onyo&#8217;kumalo; kwo&#8217;p&#8217;lwak Imohag o&#8217;weko kom&#8217;caani jo&#8217;acam&#8217;ki&#8217;kumalo gi&#8217;cungo&#8217;matek i&#8217;kit jami&#8217;mapat&#8217;pat ma&#8217;rwot Lacwec&#8217;cwalo; kono&#8217;kec, kot, twor&#8217;piny&#8212;kwor p&#8217;Imohag o&#8217;weko&#8217;dano pwodi&#8217;tye i&#8217;Timbuktu ki'ka'mapat i'di'kwoyo me'Afrika.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg" width="800" height="415" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:415,&quot;width&quot;:800,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Qy0p!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8edbf03-ed64-40f0-868d-9238cc3e5c0c_800x415.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Man reading a manuscript on the roof of Djingareyber mosque. Courtesy of D Intl Savama DCI Gamma</figcaption></figure></div><p>I&#8217;angec wa&#8217;lok&#8217;i&#8217;kom lega&#8217;ki&#8217;kwaro p&#8217;jo&#8217;mi&#8217;Timbuktu; ento&#8217;ka&#8217;i&#8217;neno, i&#8217;winyo, onyo&#8217;i&#8217;kwano kwaro&#8217;gi; i&#8217;nongo coc&#8217;mapol i&#8217;kom kitab ma&#8217;o&#8217;coyo&#8217;iye. Kom&#8217;cani, wa&#8217;kel&#8217;tam&#8217;wa en&#8217;i&#8217;kom kitab&#8217;gi ma&#8217;i&#8217;nongo lo&#8217;loka gi&#8217;lwongo&#8217;ni, &#8220;<em>The Timbuktu manuscripts</em>.&#8221;&nbsp; </p><p><em>The Timbuktu manuscripts</em>&#8217;man o&#8217;guro&#8217;coc mapat&#8217;pat ma&#8217;o&#8217;coyo wa&#8217;yam i&#8217;mwoka ma&#8217;o&#8217;cake elip&#8217;apar-ariyo (13th century). Kido&#8217;ma&#8217;nin wa&#8217;neno, coc'ne&#8217;mapol pi&#8217;lok&#8217;dini i&#8217;kom&#8217;ma&#8217;bene tye&#8217;pim&#8217;p&#8217;daakta, cik, kwaro, ki&#8217;lok&#8217;mapol. Mogo i&#8217;nongo o&#8217;coyo ki&#8217;leb ma&#8217;tye i&#8217;tenge mi&#8217;acam (west Africa) caalo Songhay, Fulani, Mandinka ki&#8217;lep&#8217;mukene mapat&#8217;pat.</p><p>Kitabu&#8217;gi pire&#8217;tek&#8217;pyen nyuto&#8217;ngec ki&#8217;kit&#8217;bedo i&#8217;kare&#8217;macon. Ento, gwoko&#8217;kitaab&#8217;ne pe&#8217;jami&#8217;ma&#8217;yot. Mogo&#8217;tim&#8217;wa p'dano weko'baale onyo&#8217;mogo&#8217;yub ma&#8217;Lacwec&#8217;cwalo caalo&#8217;mac, pii, ki&#8217;jami mapat caalo'byer&#8212;gi&#8217;kato ki&#8217;iye. I&#8217;mwoka elip&#8217;apar-abic ki pyer-abongwen-wiye-acel (1591), lo&#8217;mwony mi&#8217;Morocco gi&#8217;temo nongo&#8217;yoo mi&#8217;rwenyo&#8217;ngec mi&#8217;kitab&#8217;gi. Doki&#8217;too, i&#8217;mwaka elip&#8217;apar-aboro ki pyer-abongwen wiye-angwen (1894), lo&#8217;mwony mi&#8217;French gi&#8217;temo rwenyo&#8217;ngec&#8217;gi.</p><p>Kadi&#8217;ka lweny&#8217;p&#8217;Imohag mo&#8217;o&#8217;time i&#8217;mwoka elip&#8217;apar-abongwen ki pyer-abongwen (1990) onyo&#8217;lweny mi&#8217;Mali i&#8217;mwoka elip ariyo ki-apar-ariyo&#8217;ni (2012), Lo&#8217;baal&#8217;piny ki&#8217;lo&#8217;kwoo gi&#8217;kwalo kitabu'ne mogo o&#8217;caato i&#8217;kwor, mogo b&#8217;yer&#8217;o&#8217;balo onyo&#8217;o&#8217;bale ki&#8217;lyeto, mac, onyo&#8217;luru.</p><p>Gamente, kaka, ki&#8217;gang&#8217;kwan me&#8217;Mali gi&#8217;yenyo kor&#8217;mapat&#8217;pat mi&#8217;gwoko kitaab&#8217;gi. Kaka&#8217;mogo gi&#8217;caako&#8217;gwoko kitab&#8217;gi wa&#8217;i&#8217;acaki me&#8217;kuta&#8217;gi; i&#8217;nongo&#8217;wego miyo&#8217;bot&#8217;wode, wode&#8217;mede ki&#8217;miyo&#8217;ne anyim&#8217;bot&#8217;lotino. Ot&#8217;kwan&#8217;ne mogo&#8217;gi&#8217;yabo kar&#8217;mapat&#8217;pat mi&#8217;nongo&#8217;kor mi&#8217;gwoko kitaab&#8217;ne; mogo gi&#8217;yubo&#8217;nino weki&#8217;lotini&#8217;kwan gi&#8217;nong&#8217;yoo mi&#8217;kwano ngec&#8217;ne. Mo&#8217;kene gi&#8217;cwaalo woko&#8217;i&#8217;<em>Internet</em> weki&#8217;dano&#8217;mapol o&#8217;kwan onyo&#8217;o&#8217;bedi ki&#8217;ngec pi&#8217;coc ma&#8217;o&#8217;coyo.</p><p>I&#8217;mwoka elip-ariyo ki-apar-ariyo (2012) lo&#8217;mwony p&#8217;Cilam&#8217;gi&#8217;temo nongo&#8217;yoo mi&#8217;wango ki&#8217;baalo kitab&#8217;gi. Ki&#8217;kenyo jo&#8217;Mali gi&#8217;der&#8217;dong&#8217;oo, o&#8217;weko&#8217;gi&#8217;caako yenyo&#8217;yoo mi&#8217;gwoko kitabu&#8217;ki ngec&#8217;gi&#8217;weki pe&#8217;o&#8217;rweny. Lo&#8217;mwony p&#8217;Mucilim&#8217;ne gi&#8217;wango&#8217;jami ki&#8217;kitab&#8217;mogo ma&#8217;bene&#8217;gi&#8217;wacoo bot&#8217;lwak&#8217;ni gi&#8217;mede ki&#8217;wango ki&#8217;rwenyo&#8217;ngec mi&#8217;Timbuktu. Ma&#8217;lo&#8217;gwok&#8217;ne gi&#8217;winyo, gi&#8217;cako&#8217;yenyo&#8217;yoo i&#8217;muung weki gi&#8217;kan ngec&#8217;gi i&#8217;Bamaka; Bamako&#8217;ni o&#8217;bedo kapital&#8217;mi&#8217;Mali.</p><p>Gi&#8217;nongo&#8217;kit yoo&#8217;mo&#8217;kiken mi&#8217;kwanyo&#8217;ngec ki&#8217;kamo&#8217;ki&#8217;ken ma&#8217;tye&#8217;iye weki&#8217;o&#8217;oki i&#8217;Bamako. Ma&#8217;tingo ki&#8217;arabiya; otingo, ma&#8217;tingo ki&#8217;kana; o&#8217;tingo, ma&#8217;tingo ki&#8217;yeya; otingo. Lo&#8217;gwok ngec&#8217;gi, gi&#8217;yenyo yoo&#8217;mo kiken&#8217;mi&#8217;gwoko ngec&#8217;gi. I&#8217;dwe abicel ki&#8217;ken, gi&#8217;kwanyo kitabu ma&#8217;romo elip&#8217;miya-adek ki&#8217;pyer-abiro wiye-abiro (377,000) i&#8217;kar&#8217;mi&#8217;gwok&#8217;gi.</p><p>Gimoo doki&#8217;too obi&#8217;time pi&#8217;nongo&#8217;yoo mi&#8217;gwoko kitab&#8217;gi, gi&#8217;ne o&#8217;bedo ayub ma&#8217;kilwongo&#8217;ni, &#8220;<em>The Timbuktu project</em>.&#8221; Ayub&#8217;man o&#8217;bedo&#8217;ayub ma&#8217;jo&#8217;Mali (Mali&#8217;s Ministry of Culture and Higher Education) ki&#8217;jo&#8217;South Africa (South Africa&#8217;s Department of Arts and Culture) ki&#8217;dano ma&#8217;woko (international partners) o&#8217;yubo.</p><p>Jo&#8217;Mali ki&#8217;dano mi&#8217;ayub&#8217;ni, gi&#8217;cwalo ngec&#8217;ne woko i&#8217;Internet weki lo&#8217;kwan, ki&#8217;dano&#8217;ma&#8217;mito ngeyo&#8217;ngec&#8217;ne gi&#8217;nong&#8217;bene. Kit&#8217;ma ngec&#8217;ne o&#8217;bedo ngec&#8217;Mali, jo&#8217;ma&#8217;o&#8217;yubo&#8217;yub&#8217;ni gi&#8217;neno&#8217;ni ber&#8217;mi&#8217;pwonyo lo&#8217;gang wek&#8217;gi&#8217;bedi ki&#8217;ngec mi&#8217;gwoko ngec&#8217;gi. En&#8217;ki&#8217;kenyu rirye&#8217;gi&#8217;caako pwonyo&#8217;lo&#8217;gang i&#8217;yoo mi&#8217;gwoko ngec&#8217;gi weki&#8217;orii pi&#8217;kare&#8217;malac.</p><p>Ayub&#8217;man o&#8216;cake i&#8217;mwoka elip&#8217;ariyo-ki-adek (2003); wa&#8217;i&#8217;caani pwodi&#8217;tye  ka&#8217;gwoko&#8217;ngec ki&#8217;kitab mi&#8217;kwaro idi&#8217;Mali. </p><p>Ageno&#8217;ni kwano&#8217;ngec ki&#8217;kwaro mi&#8217;Mali&#8217;man o&#8217;yabo&#8217;wangi ka&#8217;ngeyo&#8217;ni kar&#8217;mogo&#8217;tye ma&#8217;gi&#8217;lwongo&#8217;ni Timbuktu. Ka&#8217;i&#8217;ngeyo&#8217;con alego&#8217;ni kwano&#8217;coc&#8217;mane o&#8217;medo&#8217;i&#8217;wii ma&#8217;i&#8217;tye kwede&#8217;con&#8217;ni.&nbsp;</p><p>Timbuktu&#8217;guro dano&#8217;mi tenge&#8217;acam ki&#8217;kumalo kar&#8217;acel. Guro&#8217;i&#8217;yoo&#8217;mi; caat, kwan, bene&#8217;guro pi&#8217;ngec mapat&#8217;pat&#8217;ducu. I&#8217;kom&#8217;man&#8217;bene, Timbuktu tye&#8217;kama yabo&#8217;ngec&#8217;wa i&#8217;yoo&#8217;ma pwonyo&#8217;bedo doki&#8217;kaka wa&#8217;ken&#8217;wa&#8217;bene; kadi&#8217;ka tek&#8217;bedo&#8217;tye onyo&#8217;can&#8217;tye. Caalo&#8217;lega i&#8217;acaki mi&#8217;nyuto pwoc&#8217;ni, wa&#8217;twero nyuto&#8217;pwoc pi&#8217;Timbuktu ki&#8217;nyuto mara, winye, ki&#8217;woro&#8217;i&#8217;kin&#8217;wa.&nbsp;</p><p>Ma&#8217;o&#8217;loyo, Timbuktu o&#8217;nyuto&#8217;botwa&#8217;ni; labong&#8217;ngec kwaro; wa&#8217;rweny.</p><p>Mara&#8217;kiken,</p><p>K&#233;mis Oyiki, wod&#8217;Iwire ki&#8217;okeyo me&#8217;Magwi.</p><div><hr></div><p><em>n&#8217;doo press, a reader-supported quarterly for Acoli readers, offers original essays to free and paid subscribers. Focused on history and culture written in Acoli, n&#8217;doo press helps promote and preserve the Acoli language globally.</em></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[We Give Thanks: Song | Poem | Meditation ]]></title><description><![CDATA[Wan'wapwoyo: lega ma'con]]></description><link>https://ndoopress.com/p/we-give-thanks-song-poem-meditation</link><guid isPermaLink="false">https://ndoopress.com/p/we-give-thanks-song-poem-meditation</guid><dc:creator><![CDATA[Kémis Oyiki]]></dc:creator><pubDate>Wed, 16 Aug 2023 22:41:41 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/77f612dc-3866-42cf-8b60-e99ac9d40efa_794x476.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg" width="1024" height="683" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/d1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:683,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:129314,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!B8uI!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd1b5c592-77ab-4c06-82d7-e5b5ba11d130_1024x683.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">The Good Shepherd by the Mafa People in Cameroun</figcaption></figure></div><p></p><p></p><h4><strong>Bot&#8217;lokwan ma&#8217;i&#8217;cani ki me&#8217;anyim,</strong></h4><p>Pwoc&#8217;boti pi&#8217;kwanyo&#8217;caa mi&#8217;kwano lok&#8217;man. Ageno&#8217;ni i&#8217;nongo ni&#8217;kwanyo ma&#8217;dwong ki&#8217;iye. Acako&#8217;coyo coc&#8217;man, i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-ariyo, I&#8217;lobo p&#8217;Meaanjin [Brisbane], i&#8217;Australia, i&#8217;dwe Omatul (dwe&#8217;me&#8217;apar). Atyeko coyo&#8217;coc&#8217;ne i&#8217;mwoka elip-ariyo ki&#8217;pyer-ariyo-wiye-adek, I&#8217;lobo p&#8217;Naarm [Melbourne], Australia, i&#8217;dwe Lubayi (dwe&#8217;me&#8217;aboro) I <a href="http://ndoopress.com">ndoopress.com</a>.</p><p>Ageno&#8217;ni ibi&#8217;maro kwano coc&#8217;ne; caalo mara&#8217;ma&#8217;a&#8217;nongo ka&#8217;coyo&#8217;ne.</p>
      <p>
          <a href="https://ndoopress.com/p/we-give-thanks-song-poem-meditation">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item></channel></rss>